نقش فناوری آموزشی داده‌محور و هوش مصنوعی در ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان متوسطه دوم

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 23

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره سوم - پاییز 1404

نویسندگان :
محمدرضا اردستانی رستمی
محمدمهدی علی سلیمانی
سعید محمدی یگتا

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/57

چکیده فارسی :

تحولات شتابان فناوری‌های دیجیتال و پیشرفت‌های اخیر در حوزه هوش مصنوعی، موجب بازتعریف ماهیت یادگیری، نقش معلم و شیوه‌های ارزشیابی در نظام‌های آموزشی شده است. فناوری‌های آموزشی داده‌محور و سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، با تکیه بر تحلیل داده‌های یادگیری، شخصی‌سازی مسیرهای آموزشی، ارائه بازخورد فوری و ارزشیابی هوشمند، ظرفیت بالقوه‌ای برای ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان فراهم می‌کنند. با این حال، شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که اثربخشی این فناوری‌ها صرفاً به وجود ابزارهای دیجیتال وابسته نیست، بلکه نگرش فراگیران نسبت به فناوری و شایستگی دیجیتال معلمان در بهره‌گیری مؤثر از آن‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کند.
پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش استفاده از فناوری آموزشی، سیستم‌های هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و ارزشیابی هوشمند در ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان متوسطه دوم انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان متوسطه دوم مدارس دولتی و غیردولتی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که از میان آن‌ها ۲۰۰ نفر به روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته شامل ۳۶ گویه و هفت سازه بود که بر اساس مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای تنظیم شد.
روایی محتوایی ابزار با استفاده از شاخص‌های نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) و نظر ۸ خبره حوزه فناوری آموزشی و روش تحقیق تأیید گردید. پایایی ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بررسی شد. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل‌یابی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت. برای کنترل تورش روش مشترک از رویکرد VIF تمام‌همخطی استفاده شد.
نتایج نشان داد که استفاده از فناوری آموزشی، سیستم‌های هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و ارزشیابی هوشمند، تأثیر مثبت و معناداری بر کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان دارند. همچنین، نگرش دانش‌آموزان به فناوری آموزشی نقش میانجی معناداری در این روابط ایفا می‌کند و شایستگی دیجیتال معلم از منظر ادراک دانش‌آموز، به‌عنوان متغیر تعدیل‌گر، شدت تأثیر فناوری و سیستم‌های هوشمند بر پیامدهای یادگیری و انگیزشی را افزایش می‌دهد. یافته‌های پژوهش بر ضرورت نگاه یکپارچه به ابعاد فناورانه، نگرشی و انسانی در طراحی و اجرای آموزش هوشمند تأکید دارد.

کلمات کلیدی فارسی :
فناوری آموزشی داده‌محور، هوش مصنوعی در آموزش، کیفیت یادگیری، انگیزش تحصیلی، ارزشیابی هوشمند، متوسطه دوم