تحول علوم اسلامی در عصر معاصر: تأثیر فناوری و اطلاعات بر آموزش و پژوهش در حوزه علمیه

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره سوم - پاییز 1404

نویسندگان :
لیلا رضایی سطح 3 حوزوی -رشته فقه و اصول/ همدان موسسه آموزش عالی فدک
حسین نیازی سطح دو حوزوی/ حوزه علمیه رسول اکرم شهرستان هفتکل استان خوزستان
افسانه سروستانی سطح دو حوزوی / حوزه علمیه حضرت رقیه شهرستان رامهرمز خوزستان
مجید باقری سطح سوم حوزه علمیه فقه واصول/ حوزه علمیه قم

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/62

چکیده فارسی :

تحولات علمی و فناوری در عصر معاصر، تأثیرات عمیقی بر حوزه‌های مختلف علوم اسلامی داشته است. ورود فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی به عرصه آموزش و پژوهش حوزه‌های علمیه، شیوه‌های سنتی تدریس و تحقیق را متحول کرده است. یکی از مهم‌ترین تغییرات، استفاده از سامانه‌های دیجیتال برای دسترسی سریع به متون فقهی، کلامی، حدیثی و تفسیری است که امکان مطالعه گسترده و مقایسه‌ای منابع مختلف را فراهم می‌آورد. اینترنت و پایگاه‌های داده الکترونیکی، پژوهشگران و طلاب را قادر ساخته تا در کمترین زمان به منابع معتبر و نسخه‌های خطی دسترسی پیدا کنند و از محدودیت‌های جغرافیایی و زمانی عبور کنند.
علاوه بر این، ابزارهای چندرسانه‌ای و نرم‌افزارهای آموزشی موجب تغییر روش‌های تدریس در حوزه‌ها شده است. کلاس‌های حضوری با بهره‌گیری از ارائه‌های تصویری، ویدئوهای آموزشی و محیط‌های مجازی، تعامل علمی بین استاد و طلبه را افزایش داده و یادگیری فعال را تقویت کرده است. از سوی دیگر، شبکه‌های اجتماعی علمی و گروه‌های پژوهشی آنلاین، امکان بحث و تبادل نظر میان طلاب، استادان و پژوهشگران داخل و خارج کشور را فراهم کرده و فضای علمی حوزه را به سطح جهانی ارتقا داده است.
تحلیل داده و هوش مصنوعی نیز در پژوهش‌های علوم اسلامی وارد شده و به محققان امکان داده تا متون دینی را با سرعت و دقت بیشتری تحلیل و طبقه‌بندی کنند. این ابزارها، کشف الگوهای فقهی، رجوع به احادیث مشابه و استخراج مفاهیم کلیدی را تسهیل می‌کنند. همچنین، ایجاد کتابخانه‌های دیجیتال و آرشیوهای متنی، حافظه جمعی حوزه را مستحکم‌تر کرده و امکان نگهداری و احیای متون ارزشمند را فراهم می‌آورد.
با وجود همه این تغییرات، چالش‌هایی نیز به وجود آمده است. از جمله، نیاز به تربیت اساتید و پژوهشگرانی آشنا به فناوری و روش‌های نوین تحقیق، حفظ اعتبار علمی منابع دیجیتال و مدیریت صحیح اطلاعات در محیط مجازی. همچنین، نگرانی‌هایی درباره کاهش تعامل حضوری و تضعیف مهارت‌های سنتی علمی وجود دارد که نیازمند راهکارهای متوازن است.

کلمات کلیدی فارسی :
تحولات علمی ، مهارت های سنتی علمی ، آرشیو های متنی