تحلیل جرم‌شناختی کلاهبرداری رمزارزی در ایران و نقش نظام تعلیم و تربیت در پیشگیری از آن با تأکید بر زنجیره پیشگیری، کشف، ردیابی و استرداد دارایی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 26

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره سوم - پاییز 1405

نویسندگان :
زهرا افشاری دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان واحد اصفهان،اصفهان
دکترتورج دالکی قاضی دادگستری و استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4690

چکیده فارسی :

گسترش فناوری‌های مالی و افزایش استفاده از دارایی‌های رمزارزی، فرصت‌های تازه‌ای برای انتقال ارزش، سرمایه‌گذاری و انجام مبادلات دیجیتال فراهم کرده است؛ اما در کنار این فرصت‌ها، شیوه‌های جدیدی از فریب، سوءاستفاده مالی و کلاهبرداری نیز شکل گرفته‌اند. ویژگی‌هایی مانند سرعت انتقال دارایی، امکان انجام تراکنش‌های فرامرزی، پیچیدگی فنی برخی سازوکارهای معاملاتی و دشواری شناسایی هویت واقعی استفاده‌کنندگان از بعضی خدمات، رسیدگی به جرایم مرتبط با رمزارزها را با چالش‌هایی روبه‌رو می‌کند. مسئله اصلی این پژوهش آن است که چگونه می‌توان با پیوند دادن تحلیل جرم‌شناختی کلاهبرداری رمزارزی به ظرفیت‌های نظام تعلیم و تربیت، از وقوع جرم پیشگیری کرد و در صورت وقوع، امکان کشف، ردیابی و استرداد دارایی‌های بزه‌دیدگان را افزایش داد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر مطالعات اسنادی، منابع علمی و گزارش‌های معتبر بین‌المللی، ابعاد رفتاری، فناورانه، حقوقی و آموزشی این پدیده را بررسی می‌کند. در این تحلیل، کلاهبرداری رمزارزی نه صرفاً مسئله‌ای فنی، بلکه پدیده‌ای چندبعدی تلقی می‌شود که از تعامل میان فرصت مجرمانه، ضعف سواد دیجیتال و مالی، اعتماد نابجا، فریب روان‌شناختی و کاستی‌های احتمالی در سازوکارهای نظارتی و پاسخ‌گویی شکل می‌گیرد. یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد که آموزش سواد دیجیتال، تشخیص نشانه‌های فریب، حفاظت از اطلاعات محرمانه، ارزیابی انتقادی وعده‌های سودآور و شناخت مسیرهای قانونی گزارش جرم، می‌تواند نقش مهمی در کاهش آسیب‌پذیری افراد داشته باشد. بااین‌حال، آموزش به‌تنهایی برای مقابله با شبکه‌های حرفه‌ای کلاهبرداری کافی نیست و باید با همکاری نهادهای آموزشی، پلیس تخصصی، مراجع قضایی، ارائه‌دهندگان خدمات مالی و فعالان حوزه امنیت سایبری همراه شود. بر همین اساس، مقاله الگویی زنجیره‌ای پیشنهاد می‌کند که در آن پیشگیری آموزشی، کشف زودهنگام، حفظ ادله دیجیتال، تحلیل تراکنش‌ها و پیگیری قانونی برای توقیف و استرداد دارایی، مراحل مرتبط و مکمل یک فرایند واحد محسوب می‌شوند. نتیجه پژوهش بر ضرورت تدوین برنامه آموزشی متناسب با سن، سطح سواد دیجیتال و نیازهای اجتماعی مخاطبان و نیز تقویت هماهنگی میان آموزش عمومی و سازوکارهای تخصصی مقابله با جرم تأکید دارد.

کلمات کلیدی فارسی :
کلاهبرداری رمزارزی، جرم‌شناسی، سواد دیجیتال، نظام تعلیم و تربیت، پیشگیری از جرم، ردیابی دارایی، ادله دیجیتال، استرداد دارایی.