از انتقال دانش تا هدایت یادگیری، بازتعریف نقش معلم در عصر هوش مصنوعی

دسته بندی موضوعی : علوم تربیتی و روانشناسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 17

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
سارا حیدری فوق لیسانس تصویر سازی، ناحیه ۲ کرج
زهرا حسن مطوری کارشناس آموزش ابتدایی، شادگان
فاطمه سعادت منش کارشناس ارشد علوم تربیتی، مدیر آموزشگاه، ناحیه ۳ اصفهان
زهرا ساسانی لیسانس فقه و و مبانی حقوق اسلامی، ناحیه ۴ کرج
سحر شاه حسینی رشته فیزیک، ناحیه ۲ کرج

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4683

چکیده فارسی :

گسترش فناوری‌های نوین و ظهور هوش مصنوعی، تحولات گسترده‌ای را در نظام‌های آموزشی ایجاد کرده و ضرورت بازنگری در نقش‌ها، وظایف و شایستگی‌های حرفه‌ای معلمان را بیش از پیش آشکار ساخته است. در الگوهای سنتی آموزش، معلم عمدتاً به‌عنوان انتقال‌دهنده دانش و مرجع اصلی اطلاعات شناخته می‌شد؛ اما در عصر هوش مصنوعی، دسترسی گسترده دانش‌آموزان به منابع اطلاعاتی هوشمند، ابزارهای یادگیری شخصی‌سازی‌شده و سامانه‌های تعاملی، زمینه‌ساز تغییر این نقش به سمت هدایتگر یادگیری، تسهیلگر تفکر انتقادی، طراح تجربه‌های یادگیری و پشتیبان رشد شناختی، اجتماعی و عاطفی دانش‌آموزان شده است. هدف مقاله حاضر، بررسی ابعاد تحول نقش معلم در پرتو گسترش هوش مصنوعی و تبیین الزامات حرفه‌ای و تربیتی این دگرگونی در نظام‌های آموزشی نوین است. این مقاله با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر بررسی مفهومی ادبیات مرتبط، ظرفیت‌های هوش مصنوعی را در شخصی‌سازی آموزش، ارائه بازخورد سریع، شناسایی تفاوت‌های فردی، کاهش بخشی از فعالیت‌های تکراری معلمان و پشتیبانی از تصمیم‌گیری آموزشی بررسی می‌کند. در کنار این فرصت‌ها، چالش‌هایی همچون وابستگی بیش از اندازه به فناوری، احتمال ارائه اطلاعات نادرست، تضعیف استقلال فکری یادگیرندگان، نقض حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی و ضرورت رعایت اصول اخلاقی نیز مورد توجه قرار می‌گیرند. یافته‌های تحلیلی مقاله نشان می‌دهد که هوش مصنوعی به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین ابعاد انسانی و تربیتی حرفه معلمی، از جمله همدلی، قضاوت اخلاقی، درک زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی دانش‌آموزان و ایجاد روابط انسانی معنادار شود. ازاین‌رو، بهره‌گیری اثربخش از این فناوری مستلزم بازتعریف شایستگی‌های معلمان، توسعه سواد هوش مصنوعی، تقویت توانایی طراحی فعالیت‌های یادگیری فعال و حفظ محوریت انسان در تصمیم‌های آموزشی است. در نهایت، می‌توان نتیجه گرفت که آینده آموزش نه در حذف معلم، بلکه در شکل‌گیری همکاری آگاهانه میان توانمندی‌های انسانی معلم و ظرفیت‌های فناورانه هوش مصنوعی قرار دارد؛ همکاری‌ای که می‌تواند زمینه‌ساز یادگیری عمیق‌تر، عادلانه‌تر و متناسب با نیازهای متنوع دانش‌آموزان باشد.

کلمات کلیدی فارسی :
هوش مصنوعی، نقش معلم، هدایت یادگیری، آموزش نوین، شایستگی‌های حرفه‌ای معلمان، یادگیری شخصی‌سازی‌شده، تحول آموزشی