کاربرد سامانه اطلاعات مکانی (GIS) و مدل‌سازی هندسی در آموزش جغرافیا: رویکردی بین‌رشته‌ای میان معلمان کامپیوتر، ریاضی و علوم اجتماعی

دسته بندی موضوعی : علوم تربیتی و روانشناسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 22

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
مجتبی یکتاپرست هنرآموز، کارشناس مهندسی فناوری اطلاعات و کامپیوتر
مریم هاشمی زاده دبیر، کارشناسی دبیری ریاضی
فروزان قنبری دبیر، کارشناس ارشد اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
عباس محبوب نژاد مدیریت آموزشگاه، کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4490

چکیده فارسی :

• زمینه و هدف: آموزش جغرافیا در مدارس غالباً بر بازگویی توصیفی و تکیه بر محفوظات تمرکز دارد که این امر مانع از شکل‌گیری استدلال‌های عمیق فضایی و توانایی حل مسائل دنیای واقعی می‌شود. از سوی دیگر، مباحث هندسی در درس ریاضی اغلب مجرد و عاری از زمینه کاربردی تدریس می‌شوند و سواد نرم‌افزاری در شاخه کامپیوتر نیز پیوندی با علوم پایه برقرار نمی‌کند. پژوهش حاضر با هدف تدوین، اجرا و ارزیابی اثربخشی یک برنامه درسی تلفیقی مبتنی بر سامانه اطلاعات مکانی (GIS) و مدل‌سازی هندسی با مشارکت هم‌افزای سه معلم (هنرآموز کامپیوتر، دبیر ریاضی و دبیر جغرافیا) در راستای پرورش تفکر فضایی و عمق‌بخشی به یادگیری مفاهیم جغرافیایی دانش‌آموزان به مرحله اجرا درآمد.
• روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پایه دهم/یازدهم دوره دوم متوسطه در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ در منطقه بود. از این میان، ۵۶ دانش‌آموز از طریق نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای همگن انتخاب و در دو گروه ۲۸ نفره (گروه آزمایش و گروه کنترل) جای‌دهی شدند. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه آموزشی ۹۰ دقیقه‌ای در معرض سناریوهای یکپارچه چندرشته‌ای (ورود داده، همپوشانی لایه‌ها، فرمول‌بندی هندسی شیب، تحلیل اقلیمی، محاسبات احجام و پهنه‌بندی حوضه آبخیز) به روش هم‌تدریسی (Co-teaching) قرار گرفتند؛ در حالی که گروه کنترل با شیوه‌های مرسوم و کتب درسی مصوب آموزش دیدند. ابزارهای اندازه‌گیری شامل «آزمون پیشرفت تحصیلی شناختی جغرافیا» و «پرسشنامه استاندارد سنجش توانایی تفکر فضایی (STAT)» بود. تحلیل داده‌ها به کمک آزمون تحلیل کوواریانس تک‌متغیره (ANCOVA) در نرم‌افزار SPSS ویرایش ۲۶ انجام گرفت.
• یافته‌ها: پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، تفاوت معناداری میان نمرات پس‌آزمون دو گروه مشاهده شد. در یادگیری مفاهیم شناختی جغرافیا، میانگین گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل برتری چشمگیری داشت).
• همچنین در متغیر تفکر فضایی و ادراک مکانی، نمرات گروه آزمایش به میزان معناداری بالاتر از گروه کنترل بود
• نتیجه‌گیری: پیوند سه‌گانه فناوری اطلاعات، هندسه کاربردی و جغرافیا نه‌تنها یادگیری انتزاعی را به فرایندی اکتشافی و ملموس تبدیل می‌کند، بلکه مدلی مقیاس‌پذیر از آموزش‌های بین‌رشته‌ای در جهت تحقق رویکرد STEM/STEAM در مدارس کشور ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی فارسی :
اطلاعات مکانی، جغرافیا، آموزش