هوش مصنوعی مولد و تفکر انتقادی در آموزش عالی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 30

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش ملی و بین المللی هوش مصنوعی و آینده آموزش در جهان

نویسندگان :
علی‌اصغر زنگنه اینالو دانشجویی دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشگاه شیراز
حمزه زنگنه اینالو

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4333

چکیده فارسی :

گسترش روزافزون هوش مصنوعی مولد در آموزش عالی، تمایز میان بهره‌گیری از فناوری در خدمت یادگیری و واگذاری فعالیت‌های شناختی به سامانه‌های هوشمند را به یکی از چالش‌های بنیادین دانشگاهی بدل کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه میان الگوی تعامل دانشجویان با هوش مصنوعی مولد و تفکر انتقادی، در پی شناسایی شرایطی است که به حفظ یا تضعیف استقلال شناختی یادگیرنده منجر می‌شود. این مطالعه با رویکرد مفهومی–تحلیلی و از طریق تلفیق نظام‌مند ادبیات پژوهشی در حوزه‌های هوش مصنوعی مولد، تفکر انتقادی، برون‌سپاری شناختی و تعامل انسان با هوش مصنوعی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که صرفِ میزان بهره‌گیری از هوش مصنوعی، برای تبیین پیامدهای شناختی آن کافی نیست؛ بلکه نحوه توزیع فعالیت‌های شناختی میان دانشجو و سامانه نیز باید مورد توجه قرار گیرد. از این‌رو، مفهوم «تقسیم کار شناختی انسان–هوش مصنوعی» به‌عنوان چارچوبی تحلیلی پیشنهاد می‌شود. در این چارچوب، دو فرایند متمایز اما هم‌زمان اهمیت می‌یابند: نخست، «برون‌سپاری شناختی مرتبه‌بالا» به‌معنای واگذاری فعالیت‌هایی نظیر تحلیل، ارزیابی شواهد، استدلال و قضاوت به سامانه؛ و دوم، «راستی‌آزمایی انتقادی» به‌معنای بررسی فعالِ صحت ادعاها، اعتبار منابع، کفایت شواهد و انسجام استدلال در خروجی‌های تولیدشده. علاوه بر این، مقاله میان «ارتقای عملکرد در حضور هوش مصنوعی» و «توسعه قابلیت‌های شناختی مستقل» تمایز قائل می‌شود و مفهوم «انتقال بدون هوش مصنوعی» را به‌عنوان شاخصی تحلیلی برای سنجش تداوم توانمندی‌های شناختی در شرایط فقدان حمایت مستقیم فناوری مطرح می‌کند. برآیند تحلیل نشان می‌دهد ارزش آموزشی هوش مصنوعی مولد نه‌تنها به کیفیت خروجی‌های تولیدشده برای دانشجو وابسته است، بلکه به ماهیت فعالیت‌هایی نیز بستگی دارد که دانشجو همچنان مسئولیت انجام، ارزیابی و قضاوت درباره آن‌ها را بر عهده دارد. از این منظر، طراحی آموزشی باید ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های فناوری، مسئولیت شناختی یادگیرنده را متناسب با اهداف یادگیری حفظ کند.

کلمات کلیدی فارسی :
هوش مصنوعی مولد؛ آموزش عالی؛ تفکر انتقادی؛ استقلال شناختی؛ برون‌سپاری شناختی؛ تقسیم کار شناختی؛ راستی‌آزمایی انتقادی.