آسیب‌شناسی غلبه رویکرد محاسباتی و تست‌محور بر یادگیری مفهومی درس فیزیک در مدارس استعدادهای درخشان دوره اول و ارائه الگوی تدریس مبتنی بر حل مسئله برای ارتقای تفکر علمی و استدلال دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
سومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و دومین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
زهرا رضایی نیا
فاطمه علیشاهی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4254

چکیده فارسی :

آموزش فیزیک در مدارس استعدادهای درخشان دوره اول متوسطه با چالشی اساسی مواجه است و آن، احتمال غلبه رویکرد محاسباتی و تست‌محور بر یادگیری مفهومی، استدلال علمی و توانایی حل مسائل جدید است. در این وضعیت، ممکن است دانش‌آموزان در اجرای فرمول‌ها و حل مسائل مشابه عملکرد مطلوبی داشته باشند، اما هنگام مواجهه با مسائل غیرروتین، موقعیت‌های واقعی، نمودارها، آزمایش‌ها و پرسش‌های مفهومی، توانایی کمتری در تحلیل و استدلال نشان دهند. پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی این چالش و بررسی اثربخشی الگوی تدریس مبتنی بر حل مسئله بر یادگیری مفهومی، مهارت حل مسئله و استدلال علمی دانش‌آموزان انجام شد. پژوهش حاضر در قالب یک طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه گواه طراحی شد. نمونه شبیه‌سازی‌شده پژوهش شامل ۶۰ دانش‌آموز دوره اول متوسطه بود که به دو گروه آزمایش و گواه، هر گروه ۳۰ نفر، تقسیم شدند. گروه آزمایش طی یک دوره آموزشی با استفاده از الگوی پنج‌مرحله‌ای حل مسئله شامل تشخیص پدیده، مفهوم‌سازی، طراحی راهبرد، اجرای راه‌حل و بازاندیشی و ارزیابی آموزش دید، در حالی که گروه گواه با روش معمول آموزش یافت. ابزارهای پژوهش شامل آزمون یادگیری مفهومی، آزمون مهارت حل مسئله و آزمون استدلال علمی بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون شاپیرو ـ ویلک، آزمون لوین و تحلیل کوواریانس چندمتغیری انجام شد. نتایج شبیه‌سازی آماری نشان داد که میانگین پس‌آزمون گروه آزمایش در هر سه متغیر نسبت به گروه گواه افزایش بیشتری داشته است و تفاوت دو گروه پس از کنترل اثر پیش‌آزمون معنادار بوده است. بر اساس نتایج شبیه‌سازی‌شده، اجرای الگوی حل مسئله می‌تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی مناسب برای کاهش غلبه رویکرد صرفاً محاسباتی و تقویت یادگیری عمیق فیزیک مورد استفاده قرار گیرد. همچنین نقش مدیر مدرسه در فراهم‌سازی بستر اجرای روش‌های فعال، حمایت از فعالیت‌های آزمایشگاهی و اصلاح نظام ارزشیابی به عنوان یکی از الزامات موفقیت این الگو مورد تأکید قرار گرفت.

تذکر روش‌شناختی: کلیه اعداد و نتایج آماری ارائه‌شده در این نسخه، شبیه‌سازی‌شده و نمونه‌ای هستند و برای نمایش ساختار مقاله و تحلیل آماری به کار رفته‌اند و نباید به عنوان داده واقعی دانش‌آموزان گزارش شوند.

کلمات کلیدی فارسی :
آموزش فیزیک، یادگیری مفهومی، حل مسئله، تفکر علمی، استدلال علمی، دانش‌آموزان استعدادهای درخشان، آموزش تست‌محور، یادگیری مسئله‌محور.