آموزش ریاضی بر پایه حل مسئله»: چگونه دانش‌آموزان را به کشف فرمول‌ها ترغیب کنیم؟

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 50

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
هاشم مروانی
رضا محمودی‌فر

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4079

چکیده فارسی :

آموزش ریاضی زمانی می‌تواند به یادگیری عمیق و پایدار منجر شود که دانش‌آموز از دریافت‌کننده منفعل فرمول‌ها و قواعد به کاوشگر، استدلال‌کننده و سازنده دانش ریاضی تبدیل شود. رویکرد آموزش ریاضی مبتنی بر حل مسئله، با ایجاد موقعیت‌های چالش‌برانگیز و معنادار، فرصت می‌دهد دانش‌آموز پیش از مواجهه با فرمول نهایی، مسئله را درک کند، داده‌ها و الگوها را شناسایی نماید، راهبردهای مختلف را بیازماید، فرضیه ارائه دهد، خطا کند، راه‌حل خود را اصلاح کند و در نهایت از طریق استدلال به رابطه و فرمول ریاضی دست یابد. هدف مقاله حاضر، تبیین مبانی نظری و آموزشی رویکرد حل مسئله و بررسی چگونگی ترغیب دانش‌آموزان به کشف و ساختن فرمول‌های ریاضی است. در این رویکرد، فرمول نه نقطه آغاز آموزش، بلکه حاصل فرایند مشاهده، کاوش، تعمیم و استدلال تلقی می‌شود. بر این اساس، نقش معلم از انتقال‌دهنده مستقیم دانش به تسهیلگر یادگیری، طراح موقعیت‌های مسئله‌محور و هدایت‌کننده فرایند تفکر تغییر می‌یابد و دانش‌آموز نیز در جایگاه تولیدکننده دانش، با بهره‌گیری از تفکر انتقادی، خلاقیت، استدلال ریاضی و مهارت‌های فراشناختی، در ساخت دانش خود مشارکت فعال می‌کند. مقاله همچنین به نقش مسائل غیرروتین، الگوها، بازنمایی‌های چندگانه، گفت‌وگوی ریاضی، خطاهای سازنده، ارزشیابی تکوینی و فناوری‌های نوین در تقویت یادگیری اکتشافی می‌پردازد. یافته‌های نظری نشان می‌دهد که جایگزینی تدریجی آموزش حافظه‌محور و فرمول‌محور با آموزش مسئله‌محور می‌تواند به افزایش درک مفهومی، ماندگاری یادگیری، خودکارآمدی ریاضی، توانایی تعمیم، انعطاف‌پذیری شناختی و انتقال آموخته‌ها به موقعیت‌های جدید کمک کند. در نهایت، مقاله الگویی مرحله‌ای برای آموزش ریاضی پیشنهاد می‌کند که از ایجاد موقعیت مسئله و فعال‌سازی دانش پیشین آغاز شده و از مسیر کاوش، کشف الگو، تولید فرضیه، آزمون و اصلاح، استدلال و صورت‌بندی رابطه به استخراج و کاربرد فرمول می‌رسد. بر مبنای این رویکرد، هدف نهایی آموزش ریاضی صرفاً توانایی استفاده از فرمول‌ها نیست، بلکه پرورش دانش‌آموزانی است که بتوانند روابط ریاضی را کشف، تبیین، تعمیم و در موقعیت‌های واقعی به کار گیرند.

کلمات کلیدی فارسی :
آموزش ریاضی، حل مسئله، یادگیری اکتشافی، کشف فرمول، یادگیری معنادار، تفکر ریاضی، استدلال ریاضی، تفکر انتقادی، تفکر خلاق، فراشناخت، خودکارآمدی ریاضی، مسائل غیرروتین، یادگیری مسئله‌محور، ساخت دانش، آموزش مفهومی