مداخلات شناختی–رفتاری در سایکوانکولوژی کودکان: اثربخشی بر اضطراب، افسردگی، درد و کیفیت زندگی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 21

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره سوم - پاییز 1404

نویسندگان :
ثریا همتی پور

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3934

چکیده فارسی :

سرطان در دوران کودکی یکی از بیماری‌های مهم و چالش‌برانگیز است که علاوه بر پیامدهای جسمانی، می‌تواند سلامت روانی، عاطفی و اجتماعی کودک را نیز تحت تأثیر قرار دهد. کودکان مبتلا به سرطان در طول مراحل تشخیص و درمان ممکن است با اضطراب، افسردگی، درد، ترس، پریشانی روان‌شناختی و کاهش کیفیت زندگی مواجه شوند. تداوم این مشکلات می‌تواند سازگاری کودک با بیماری، همکاری او با فرایند درمان و ارتباط وی با خانواده و محیط اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد. ازاین‌رو، توجه به مداخلات روان‌شناختی در کنار درمان‌های پزشکی اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از مهم‌ترین رویکردهای مورد استفاده در سایکوانکولوژی کودکان، درمان شناختی ـ رفتاری (CBT) است. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی مداخلات شناختی ـ رفتاری بر اضطراب، افسردگی، درد و کیفیت زندگی کودکان مبتلا به سرطان است.بررسی مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد که مداخلات شناختی ـ رفتاری می‌توانند در کاهش اضطراب کودکان مبتلا به سرطان مؤثر باشند. CBT با شناسایی افکار منفی، اصلاح برداشت‌های ناکارآمد از بیماری و آموزش مهارت‌های مقابله‌ای، به کودک کمک می‌کند با شرایط دشوار بیماری و درمان سازگاری بیشتری پیدا کند. همچنین استفاده از تکنیک‌هایی مانند آرام‌سازی، تنفس عمیق، تصویرسازی ذهنی و حواس‌پرتی می‌تواند به کاهش اضطراب و ترس هنگام اقدامات پزشکی کمک کند. شواهد موجود همچنین نشان می‌دهند که این مداخلات ممکن است در کاهش علائم افسردگی نقش داشته باشند؛ زیرا افزایش مهارت‌های مقابله‌ای و احساس کنترل می‌تواند از احساس درماندگی و ناامیدی کودک بکاهد.
درد یکی دیگر از مشکلات مهم کودکان مبتلا به سرطان است که تحت تأثیر عوامل جسمانی و روان‌شناختی قرار دارد. اضطراب، ترس و افکار فاجعه‌ساز می‌توانند ادراک درد را افزایش دهند. بنابراین، اصلاح افکار مرتبط با درد و آموزش راهبردهای مقابله‌ای می‌تواند بخشی از مدیریت روان‌شناختی درد باشد. مداخلات شناختی ـ رفتاری با کاهش اضطراب، تغییر نگرش نسبت به درد و افزایش توانایی کودک در کنترل واکنش‌های هیجانی می‌توانند به مدیریت بهتر درد کمک کنند. البته این مداخلات باید در کنار درمان‌های دارویی و پزشکی استفاده شوند و جایگزین درمان اصلی سرطان یا دارودرمانی درد نیستند.
در مجموع، شواهد موجود نشان می‌دهند که مداخلات شناختی ـ رفتاری می‌توانند به‌عنوان یکی از روش‌های مؤثر در سایکوانکولوژی کودکان مورد استفاده قرار گیرند و در کاهش اضطراب و افسردگی، مدیریت درد و بهبود کیفیت زندگی نقش داشته باشند. بااین‌حال، محدودیت‌هایی مانند حجم نمونه کم، تفاوت در روش اجرای مداخلات، تنوع ابزارهای سنجش و کوتاه بودن دوره پیگیری در برخی مطالعات، ضرورت انجام پژوهش‌های بیشتر را نشان می‌دهد. انجام مطالعات با نمونه‌های بزرگ‌تر، دوره پیگیری طولانی‌تر و روش‌های پژوهشی دقیق‌تر می‌تواند شواهد قوی‌تری درباره اثربخشی بلندمدت CBT فراهم کند. در نهایت، ادغام مداخلات شناختی ـ رفتاری با مراقبت‌های پزشکی و استفاده از رویکرد زیستی ـ روانی ـ اجتماعی می‌تواند به کاهش رنج روانی و جسمانی و ارتقای کیفیت زندگی کودکان مبتلا به سرطان کمک کند.

کلمات کلیدی فارسی :
مداخلات شناختی ـ رفتاری، سایکوانکولوژی کودکان، سرطان کودکان، اضطراب، افسردگی، درد، کیفیت زندگی، سلامت روان.