تحلیل چالش‌های دانش‌آموزان در گذار از ریاضیات محاسباتی به ریاضیات مفهومی در دوره متوسطه دوم

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 22

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
میترا فتحی فوق لیسانس ریاضی محض

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3781

چکیده فارسی :

ریاضیات در دوره متوسطه دوم تنها مجموعه‌ای از محاسبات و الگوریتم‌ها نیست، بلکه بستری برای رشد تفکر منطقی، استدلال، تحلیل و حل مسئله به شمار می‌آید. با وجود این، تجربه‌های آموزشی مدارس نشان می‌دهد که بسیاری از دانش‌آموزان در هنگام عبور از ریاضیات مبتنی بر محاسبه به ریاضیات مفهومی با دشواری‌های متعددی روبه‌رو می‌شوند. این چالش‌ها تنها به ضعف در دانش ریاضی محدود نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل شناختی، آموزشی، انگیزشی، عاطفی و محیطی در شکل‌گیری آن نقش دارند. هدف این پژوهش، تحلیل ابعاد گوناگون این چالش‌ها و تبیین عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن‌ها در دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم است.
پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق بررسی منابع علمی معتبر داخلی و خارجی منتشرشده در سال‌های اخیر، اسناد آموزشی، پژوهش‌های مرتبط با آموزش ریاضیات و تجربه‌های آموزشی نگارنده در محیط مدرسه گردآوری و تحلیل شده است. در فرایند تحلیل، تلاش شده است ارتباط میان ویژگی‌های شناختی دانش‌آموزان، شیوه‌های تدریس، نوع ارزشیابی، ساختار کتاب‌های درسی و فرهنگ یادگیری ریاضیات مورد بررسی قرار گیرد.

یافته‌ها نشان داد که بخش قابل توجهی از دشواری‌های دانش‌آموزان در گذار به ریاضیات مفهومی، حاصل غلبه آموزش‌های حافظه‌محور، تأکید بیش از اندازه بر پاسخ نهایی، محدود بودن فرصت‌های گفت‌وگوی ریاضی در کلاس، ضعف در ایجاد ارتباط میان مفاهیم، اضطراب ریاضی و فاصله میان محتوای آموزشی و تجربه‌های واقعی یادگیرندگان است. همچنین مشخص شد دانش‌آموزانی که در فرایند آموزش با فعالیت‌های اکتشافی، یادگیری مشارکتی، پرسشگری، مدل‌سازی و حل مسئله‌های واقعی درگیر می‌شوند، درک عمیق‌تر و پایدارتری از مفاهیم ریاضی پیدا می‌کنند و انتقال یادگیری در آنان با کیفیت بیشتری شکل می‌گیرد.
نتایج پژوهش بیانگر آن است که تغییر نگرش نسبت به آموزش ریاضیات، بازنگری در شیوه‌های ارزشیابی، توسعه مهارت‌های حرفه‌ای معلمان، بهره‌گیری از روش‌های تدریس فعال و طراحی تکالیف مفهومی می‌تواند زمینه عبور تدریجی دانش‌آموزان از یادگیری محاسباتی به یادگیری مفهومی را فراهم سازد. انتظار می‌رود یافته‌های این پژوهش بتواند برای معلمان، برنامه‌ریزان آموزشی، مؤلفان کتاب‌های درسی و پژوهشگران حوزه آموزش ریاضیات در بهبود کیفیت یاددهی و یادگیری مفید واقع شود.

کلمات کلیدی فارسی :
ریاضیات مفهومی، ریاضیات محاسباتی، آموزش ریاضیات، متوسطه دوم، یادگیری مفهومی، حل مسئله، تفکر ریاضی، راهبردهای تدریس، ارزشیابی آموزشی، یادگیری عمیق