ارزیابی معلمان ریاضی ابتدایی از تأثیر یادگیری شطرنج بر توانایی حل‌مسئله، خلاقیت و مهارت‌های شناختی دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 22

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی مطالعات علوم جامعه شناختی فرهنگی اجتماعی - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
ریحانه شهرکی کارشناس ارشد آموزش ریاضی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3743

چکیده فارسی :

مقدمه و هدف: استفاده از روش‌های نوین آموزشی برای بهبود کیفیت یاددهی-یادگیری ریاضی، از دغدغه‌های اصلی نظام‌های آموزشی است. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که بازی شطرنج به‌دلیل شباهت ساختاری با فرآیند حل‌مسئله، می‌تواند بر مهارت‌های شناختی دانش‌آموزان تأثیر مثبت بگذارد. بااین‌حال، در ایران کمتر به دیدگاه معلمان به‌عنوان مجریان اصلی برنامه‌ی درسی توجه شده است. هدف این پژوهش، ارزیابی دیدگاه معلمان ریاضی دوره‌ی ابتدایی نسبت به تأثیر یادگیری شطرنج بر توانایی حل‌مسئله، خلاقیت و مهارت‌های شناختی (حافظه، خواندن و اعتمادبه‌نفس) دانش‌آموزان است.
روش: پژوهش به‌روش توصیفی-پیمایشی انجام شد. جامعه‌ی آماری، کلیه‌ی معلمان زن دوره‌ی ابتدایی شهر کرمان (۶۰۴ نفر) در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ بودند. با استفاده از روش سرشماری، پس از اخذ مجوزهای لازم، پرسشنامه‌ی الکترونیکی برای تمامی معلمان ارسال شد. از میان پاسخ‌دهندگان، ۸۰ نفر که نمره‌ی آشنایی با شطرنج بالای ۱۰ (از ۱۵) کسب کردند، به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته‌ای با ۳۰ سؤال در طیف لیکرت پنج‌گزینه‌ای بود. روایی محتوایی پرسشنامه با تأیید اساتید (5/91 %) و پایایی آن با آلفای کرونباخ (86/0) تأیید شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی (جداول فراوانی، درصد و نمودارها) در نرم‌افزار SPSS نسخه‌ی ۲۴ تحلیل شدند.
یافته‌ها: اکثریت قاطع معلمان تأثیر مثبت شطرنج بر مؤلفه‌های موردبررسی را تأیید کردند. به‌طوری‌که 4/87 % یادگیری شطرنج را در خلاقیت، 76 % در ارتباط استراتژی‌های حل‌مسئله با استراتژی‌های شطرنج، 3/68 % در توانایی حل‌مسئله و ارتباط قواعد شطرنج با حل‌مسئله، 6/69 % در اعتمادبه‌نفس و 9/56 % در مهارت‌های خواندن و حافظه مؤثر دانستند. جالب‌توجه اینکه برای سؤالات مربوط به حل‌مسئله، خلاقیت و استراتژی‌ها، هیچ‌یک از معلمان گزینه‌های «کم» و «خیلی‌کم» را انتخاب نکرده بودند که نشان‌دهنده‌ی اجماع قوی است.
نتیجه‌گیری: معلمان ریاضی ابتدایی، شطرنج را ابزاری مؤثر برای پرورش مهارت‌های شناختی و حل‌مسئله می‌دانند. بااین‌حال، شکاف قابل‌توجهی بین این باور مثبت و عدم‌کاربرد عملی شطرنج در کلاس‌های درس وجود دارد. پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزان درسی، زمینه‌ی توانمندسازی معلمان و تولید محتوای آموزشی مبتنی بر شطرنج را فراهم آورند و پژوهش‌های تجربی برای سنجش عینی این تأثیرات انجام شود.

کلمات کلیدی فارسی :
شطرنج، حل‌مسئله ریاضی، خلاقیت، مهارت‌های شناختی، معلمان ریاضی ابتدایی، دیدگاه معلمان.