تأثیر عوامل انگیزشی و محیط سوادآموزی خانواده بر عملکرد خواندن دانش‌آموزان ایرانی در پرلز: راهکارهایی برای ارتقای جایگاه ایران در PIRLS 2026

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
سعیده نمازی دانشجوی دکتری آموزش زبان فارسی
صدیقه خالقدادی کاریز بداغی دانشجوی دکتری آموزش زبان فارسی
اکرم عباسی کارشناسی ارشد ادبیات فارسی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3655

چکیده فارسی :

سواد خواندن در دوره ابتدایی یکی از بنیادی‌ترین مؤلفه‌های پیشرفت تحصیلی و رشد شناختی دانش‌آموزان است و نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت آنان در سایر حوزه‌های یادگیری دارد. در مطالعه بین‌المللی پیشرفت سواد خواندن (PIRLS)، عملکرد دانش‌آموزان تنها به مهارت‌های مدرسه‌ای محدود نمی‌شود، بلکه متأثر از عوامل خانوادگی، انگیزشی، اقتصادی و فرهنگی است. هدف این مقاله، بررسی نقش عوامل انگیزشی، به‌ویژه انگیزه درونی خواندن، و نیز محیط سوادآموزی خانواده در تبیین عملکرد خواندن دانش‌آموزان ایرانی در PIRLS است. چارچوب نظری پژوهش بر سه پایه استوار است: نظریه بوم‌شناختی برونفنبرنر، نظریه خودتعیین‌گری و الگوی درگیری در خواندن. بر اساس این چارچوب، خواندن حاصل تعامل میان کودک، خانواده، مدرسه و بافت اجتماعی است و نمی‌توان آن را صرفاً نتیجه آموزش رسمی دانست. شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که فعالیت‌های سوادآموزی اولیه در خانه، وجود منابع خواندن، نگرش مثبت والدین به مطالعه و انگیزه درونی دانش‌آموزان، همگی با عملکرد بهتر خواندن رابطه دارند (Bronfenbrenner, 1979; Park, 2008; Sénéchal & LeFevre, 2002; Wigfield & Guthrie, 2000). همچنین یافته‌های PIRLS 2021 نشان می‌دهد که علاقه والدین به خواندن و کیفیت حمایت خانگی با نمرات بالاتر خواندن همراه است (Mullis et al., 2023). مقاله حاضر با تکیه بر این مبانی، ضمن تبیین مسئله خواندن در ایران، راهکارهایی برای ارتقای سواد خواندن و بهبود جایگاه کشور در PIRLS 2026 ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی فارسی :
سواد خواندن، پرلز، محیط سوادآموزی خانواده، انگیزه درونی، عملکرد خواندن، دانش‌آموزان ابتدایی