هم‌افزایی برنامه‌های آموزشی و پرورشی در ارتقای هویت، مسئولیت‌پذیری و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان ابتدایی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 20

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره چهارم - زمستان 1404

نویسندگان :
صفیه علی آبادی لیسانس دبیری تاریخ
شهناز علیزاده لیسانس تربیت بدنی
راضیه وحیدی حصاری فوق دیپلم آموزش ابتدایی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3628

چکیده فارسی :

نظام تعلیم و تربیت در دوره ابتدایی، نقشی بنیادین در شکل‌گیری شخصیت، هویت، مسئولیت‌پذیری و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. مدرسه تنها محیطی برای انتقال دانش نیست، بلکه بستری برای رشد همه‌جانبه کودک به شمار می‌آید. تجربه فعالیت در مدارس ابتدایی نشان می‌دهد که هرگاه برنامه‌های آموزشی و پرورشی به صورت هماهنگ، هدفمند و مکمل یکدیگر اجرا شوند، زمینه برای رشد شناختی، عاطفی، اخلاقی و اجتماعی دانش‌آموزان بیش از پیش فراهم می‌شود. در مقابل، اجرای جداگانه این برنامه‌ها موجب کاهش اثربخشی فعالیت‌های تربیتی و محدود شدن فرصت‌های یادگیری عمیق خواهد شد.
هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش هم‌افزایی برنامه‌های آموزشی و پرورشی در ارتقای هویت فردی و اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان دوره ابتدایی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و اطلاعات مورد نیاز از طریق بررسی منابع علمی معتبر داخلی و خارجی، اسناد بالادستی آموزش و پرورش، سند تحول بنیادین، پژوهش‌های پنج سال اخیر و تحلیل تجربیات میدانی مدارس ابتدایی گردآوری شده است. در فرآیند تحلیل، تلاش شد ارتباط میان فعالیت‌های آموزشی، برنامه‌های پرورشی، مشارکت خانواده، نقش معلمان و مدیران و همچنین محیط یادگیری مدرسه در قالب یک چارچوب منسجم مورد بررسی قرار گیرد.

یافته‌های پژوهش نشان داد که هم‌افزایی میان برنامه‌های آموزشی و پرورشی، موجب افزایش احساس تعلق دانش‌آموزان به مدرسه، تقویت هویت ملی و دینی، رشد خودباوری، افزایش مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی، بهبود مهارت‌های ارتباطی، ارتقای فرهنگ گفت‌وگو، کاهش تعارض‌های رفتاری و افزایش مشارکت در فعالیت‌های گروهی می‌شود. همچنین مشخص شد بهره‌گیری از روش‌های یادگیری مشارکتی، آموزش مبتنی بر فعالیت، پروژه‌های گروهی، برنامه‌های فرهنگی و هنری، اردوهای تربیتی و مشارکت فعال خانواده‌ها، اثربخشی برنامه‌های تربیتی را به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهد. بررسی پژوهش‌های داخلی و خارجی نیز نشان داد که مدارس موفق، آموزش و پرورش را به عنوان دو فرایند مکمل در نظر گرفته و میان اهداف آموزشی و تربیتی انسجام ایجاد کرده‌اند (رمضانی، ۱۴۰۳؛ محمدی و همکاران، ۱۴۰۲؛ OECD, 2023)
نتایج پژوهش بیانگر آن است که تحقق اهداف تربیتی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بدون ایجاد تعامل مؤثر میان برنامه‌های آموزشی و پرورشی امکان‌پذیر نیست. بر همین اساس پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزی مدارس به گونه‌ای انجام گیرد که فعالیت‌های آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و تربیتی در قالب برنامه‌ای یکپارچه طراحی و اجرا شوند. همچنین توانمندسازی معلمان، تقویت نقش معاونان پرورشی، افزایش مشارکت والدین و استفاده از روش‌های نوین تدریس می‌تواند زمینه دستیابی به تربیت متوازن دانش‌آموزان را فراهم سازد.
چکیده حاضر تصویری جامع از ضرورت هم‌افزایی میان آموزش و پرورش در مدارس ابتدایی ارائه می‌دهد و می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی‌های آموزشی و سیاست‌گذاری‌های تربیتی در نظام آموزش و پرورش باشد.

کلمات کلیدی فارسی :
هم‌افزایی آموزشی، برنامه‌های پرورشی، هویت دانش‌آموز، مسئولیت‌پذیری، مهارت‌های اجتماعی، دانش‌آموزان ابتدایی، تعلیم و تربیت، سند تحول بنیادین، مشارکت دانش‌آموزان، مدرسه.