آموزش ادبیات فارسی در عصر دیجیتال: مرور نظام‌مند پژوهش‌های فارسی و انگلیسی (۱۳۹۰-۱۴۰۲) در باب چالش‌ها، فرصت‌ها و روندهای نوظهور

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
امیرحسین یادگاری دانشجوی دانشگاه فرهنگیان تهران، تهران، ایران

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3512

چکیده فارسی :

هدف مقاله حاضر، ارائه یک مرور نظام‌مند از پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه آموزش ادبیات فارسی در عصر دیجیتال و شناسایی چالش‌ها، فرصت‌ها و روندهای نوظهور در این زمینه است. با ورود فناوری‌های دیجیتال به عرصه آموزش، پرسش‌های بنیادینی درباره نحوه تعامل نسل جدید با متون ادبی، تغییر ذائقه خواندن، و اثربخشی روش‌های سنتی تدریس مطرح شده است. این مطالعه با جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های علمی فارسی (SID، Magiran، Noormags، Ensani) و انگلیسی (Scopus، Web of Science، Google Scholar) در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ (۲۰۱۱-۲۰۲۳)، پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۶۷ مقاله (۳۸ مقاله فارسی و ۲۹ مقاله انگلیسی) را مورد تحلیل نهایی قرار داد. یافته‌ها در شش مقوله اصلی سازماندهی شدند: ۱) چالش‌های آموزش سنتی و ضرورت تحول (شامل: بی‌مهری نسل دیجیتال، ناکارآمدی روش‌های حافظه‌محور، و شکاف نسلی در فهم ادبیات)، ۲) کاربرد فناوری‌های نوین در کلاس ادبیات (شامل: داستان‌گویی دیجیتال، پادکست‌های ادبی، بازی‌وارسازی، واقعیت افزوده، و شبکه‌های اجتماعی)، ۳) تأثیر منفی فضای مجازی بر زبان و سواد ادبی (شامل: املای فونتیک، شکسته‌نویسی، تحلیل مهارت خواندن عمیق و کپی‌پیست)، ۴) آموزش ادبیات در دوران کرونا (شامل: تجربه آموزش مجازی، چالش‌های رابطه عاطفی، و فرسودگی معلمان)، ۵) رویکردهای نوین برنامه درسی (شامل: آموزش چندوجهی، تأکید بر لذت متن، و تربیت معلمان فناور)، و ۶) شکاف دیجیتال و عدالت آموزشی (شامل: نابرابری در دسترسی، تفاوت‌های جنسیتی و منطقه‌ای). تحلیل روند پژوهش‌ها نشان می‌دهد که ادبیات این حوزه در ایران، علیرغم رشد کمّی، همچنان از فقر مطالعات طولی، مداخله‌ای و کیفی عمیق رنج می‌برد. همچنین، شکاف قابل توجهی میان یافته‌های نظری و عمل در کلاس‌های درس مشاهده می‌شود. مقاله با ارائه یک مدل مفهومی تلفیقی و پیشنهاد نقشه راهی برای پژوهش‌های آینده به پایان می‌رسد.

کلمات کلیدی فارسی :
آموزش ادبیات فارسی، عصر دیجیتال، فناوری‌های آموزشی، مرور نظام‌مند، داستان‌گویی دیجیتال، شکاف دیجیتال، برنامه درسی، تحلیل روند.