تقابل مذهب شافعی با وهابیت در مسئله تقلید: بررسی تطبیقی و تحلیل انتقادی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 11

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
مالک عالی پور (دانش آموخته درس خارج و سطح 3 بنیاد فرهنگی امامت)
نادیا سرقلی (دانش آموخته سطح 3 جامعه الزهرا (س)، دانشجوی دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب قم)

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3180

چکیده فارسی :

تقلید از عالمان و مجتهدان در فروعات فقهی، از مهم‌ترین مسائل اصولی و فقهی در تاریخ اندیشه اسلامی است. از یک سو، عموم مسلمانان توانایی استنباط مستقیم احکام شرعی از قرآن، سنت، اجماع و قیاس را ندارند و از سوی دیگر، عمل به احکام شریعت بدون رجوع به اهل علم امکان‌پذیر نیست. بر همین اساس، مسئله تقلید به عنوان راهکاری عقلایی و شرعی برای دسترسی مکلفان غیرمجتهد به احکام دین مطرح شده است. مذهب شافعی، به عنوان یکی از مذاهب چهارگانه اهل سنت، تقلید عوام از مجتهدان را نه تنها جایز، بلکه در موارد فقدان توان اجتهاد، واجب می‌داند. این دیدگاه بر ادله‌ای چون آیات قرآن، اجماع، سیره مستمر مسلمانان، سیره عقلا و قاعده نفی عسر و حرج استوار است. در مقابل، جریان وهابیت با تکیه بر قرائت خاصی از توحید و نفی واسطه میان خالق و مخلوق، تقلید مذهبی را در مواردی بدعت، موجب فساد دین و حتی سبب شرک و کفر معرفی کرده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع معتبر فقهی، اصولی و تفسیری، به بررسی تطبیقی دیدگاه مذهب شافعی و وهابیت درباره تقلید می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دیدگاه شافعیان با مبانی قرآنی، سیره تاریخی مسلمانان و مقتضیات عقلایی زندگی اجتماعی هماهنگ‌تر است؛ در حالی که دیدگاه وهابیت، افزون بر دشواری عملی، گرفتار نوعی ناسازگاری درونی است؛ زیرا بسیاری از بزرگان این جریان، با وجود نفی تقلید، در عمل از آرای ابن تیمیه، ابن قیم و احمد بن حنبل پیروی کرده‌اند.

کلمات کلیدی فارسی :
تقلید، مذهب شافعی، وهابیت، ابن تیمیه، اجتهاد، سیره مسلمین، سیره عقلا.