بررسی تأثیر روش تدریس ایفای نقش در بخش تاریخِ درس مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول بر خلاقیت دانش‌آموزان: مطالعه‌ای در مدارس متوسطه اول شهرستان مانه و سملقان، شهر آشخانه

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 29

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره اول - بهار 1404

نویسندگان :
احمد رستگار ثانی فوق‌لیسانس تاریخ ایران اسلامی فرهنگی، شهرستان مانه و سملقان، آشخانه

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3137

چکیده فارسی :

آموزش تاریخ در دوره متوسطه اول، در صورتی می‌تواند به یادگیری معنادار، ماندگار و اثرگذار بینجامد که از شیوه‌های فعال و مشارکت‌محور بهره بگیرد. یکی از روش‌های تدریس فعال که ظرفیت بالایی برای درگیرسازی ذهنی و عاطفی دانش‌آموزان دارد، روش ایفای نقش است. در این روش، دانش‌آموزان با قرار گرفتن در موقعیت شخصیت‌ها، رخدادها و بسترهای تاریخی، نه‌تنها محتوای درسی را بهتر درک می‌کنند، بلکه فرصت می‌یابند با پرسشگری، تخیل، همدلی تاریخی، بازسازی موقعیت‌ها و تولید پاسخ‌های متفاوت، زمینه‌های بروز خلاقیت خود را نیز تقویت کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر روش تدریس ایفای نقش در بخش تاریخ درس مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول بر خلاقیت دانش‌آموزان انجام شده است. جامعه مورد مطالعه، دانش‌آموزان دوره متوسطه اول شهرستان مانه و سملقان در شهر آشخانه را دربر می‌گیرد و تمرکز پژوهش بر امکان‌سنجی و تبیین ظرفیت‌های این روش در بافت آموزشی مدارس این منطقه است. روش پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و نیمه‌آزمایشی تبیین شده است. داده‌ها بر اساس چارچوب‌های نظری مربوط به روش‌های تدریس فعال، آموزش تاریخ، یادگیری مشارکتی و مؤلفه‌های خلاقیت تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری از روش ایفای نقش در آموزش بخش تاریخِ درس مطالعات اجتماعی، بر افزایش مشارکت کلاسی، تقویت تخیل تاریخی، افزایش جرئت‌ورزی در بیان دیدگاه‌ها، ارتقای توان حل مسئله، بهبود انعطاف‌پذیری ذهنی و تقویت مؤلفه‌های خلاقیت دانش‌آموزان تأثیر معناداری دارد. همچنین نتایج بیانگر آن است که این روش، در مقایسه با شیوه‌های سنتی و سخنرانی‌محور، موجب درگیری عمیق‌تر دانش‌آموز با محتوا، افزایش جذابیت یادگیری، و تقویت پیوند میان دانش تاریخی و تجربه زیسته او می‌شود. با این حال، اجرای موفق این روش نیازمند آمادگی معلم، مدیریت زمان، تناسب محتوا، فضای کلاسی مناسب و حمایت مدرسه است. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود معلمان مطالعات اجتماعی با استفاده هدفمند، طراحی‌شده و متناسب با اهداف آموزشی از روش ایفای نقش در تدریس تاریخ بهره گیرند تا علاوه بر ارتقای کیفیت آموزش، زمینه رشد خلاقیت و کنشگری آگاهانه دانش‌آموزان نیز فراهم شود.

کلمات کلیدی فارسی :
روش تدریس ایفای نقش، آموزش تاریخ، مطالعات اجتماعی، خلاقیت دانش‌آموزان، دوره متوسطه اول، مانه و سملقان، آشخانه