رابطه بین فعالیت‌های آزمایشگاهی ساده و توسعه مهارت‌های حل مسئله در دانش‌آموزان ابتدایی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره چهارم - زمستان 1404

نویسندگان :
زینب زارع کارشناس شیمی محض، دانشگاه پیام نور واحد تربت حیدریه
زهره جباری کارشناس علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور واحد گناباد

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3128

چکیده فارسی :

هدف اصلی این پژوهش، تبیین اثربخشی به‌کارگیری فعالیت‌های آزمایشگاهی ساده و کم‌هزینه بر بهبود مهارت‌های حل مسئله در دانش‌آموزان پایه پنجم دوره ابتدایی است. با توجه به ضرورت تغییر پارادایم‌های آموزشی از رویکردهای حافظه‌محور به سمت یادگیری فعال، این تحقیق به دنبال پاسخی برای این پرسش بود که آیا دست‌ورزی‌های علمی ساده می‌تواند قدرت استدلال، تفکر تحلیلی و توانایی اتخاذ راهبرد در موقعیت‌های مسئله‌دار را ارتقا بخشد.این مطالعه با استفاده از روش شبه‌آزمایشی (Quasi-experimental) با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل ۶۰ دانش‌آموز پایه پنجم بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جای‌گذاری شدند. برنامه آموزشی گروه آزمایش شامل ۱۰ جلسه فعالیت‌های آزمایشگاهی ساده (با بهره‌گیری از ابزارهای در دسترس و وسایل پیرامونی) بود که با هدف مواجهه فعالانه با پدیده‌های علوم طراحی شده بود، در حالی که گروه کنترل بر اساس رویکرد سنتی و متون کتاب درسی آموزش دیدند. برای سنجش متغیر وابسته، از «آزمون استاندارد مهارت‌های حل مسئله» (کاسیدی) در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون استفاده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) نشان داد که تفاوت معناداری میانگین نمرات مهارت‌های حل مسئله در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در مرحله پس‌آزمون وجود دارد (F=18.42,p<0.001). نتایج به‌دست‌آمده حاکی از آن است که شرکت‌کنندگان در گروه آزمایش، نه تنها در مهارت‌های شناختی (مانند تشخیص متغیرها و فرضیه‌سازی) پیشرفت داشتند، بلکه در مؤلفه‌های هیجانی حل مسئله (مانند خودکارآمدی در مواجهه با چالش‌های علمی) نیز بهبود قابل‌توجهی نشان دادند. بر اساس یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که فعالیت‌های آزمایشگاهی ساده، با ایجاد فرصت‌های «یادگیری از طریق تجربه» (Experiential Learning)، محیطی برانگیزاننده برای تفکر علمی فراهم می‌کنند. این رویکرد ضمن رفع کمبود امکانات آزمایشگاهی در مدارس، به دانش‌آموزان می‌آموزد که چگونه با تفکیک اجزای یک مسئله و آزمایشِ راهکارهای مختلف، به نتایج معتبر دست یابند. لذا به برنامه‌ریزان آموزشی پیشنهاد می‌شود با بازنگری در راهنمای تدریس معلمان، طراحی فعالیت‌های ساده و دست‌ساز را به‌عنوان هسته مرکزی آموزش علوم در دوره ابتدایی نهادینه سازند.

کلمات کلیدی فارسی :
فعالیت‌های آزمایشگاهی ساده، حل مسئله، آموزش علوم، دوره ابتدایی، یادگیری فعال