تحلیل نقش سواد رسانه‌ای انتقادی و تربیت شهروند دیجیتال در مواجهه هوشمندانه دانش‌آموزان با اخبار جعلی و آسیب‌های فضای مجازی

دسته بندی موضوعی : علوم تربیتی و روانشناسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 10

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش ملی و بین المللی تحلیل و بررسی جایگاه ، کارکرد و شیوه های آموزشی در عصر دیجیتال و هوش مصنوعی ، چالش ها و راهکارهای مراکز علمی آموزشی و دانشگاه ها

نویسندگان :
مینا عزیزی سفیددشتی معاون آموزشی دبستان، اهواز minaaazizi57@gmail.com
فاطمه حسین آبادی دبیر، زاهدان fhosseinabadi8@gmail.com
مریم ریاحی دبیر، کار و فناوری متوسطه اول، شهرکرد riyahi.1250@gmail.com
فرخنده عباسی دبیر، تهران

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2794

چکیده فارسی :

امروزه دانش‌آموزان به عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌های کاربری در فضای مجازی، به طور مداوم در معرض اخبار جعلی، اطلاعات نادرست و محتوای فریبنده قرار دارند. این پدیده نه تنها بر سلامت روانی و عملکرد تحصیلی آنان تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه اعتماد به نظام‌های مرجع خبری و آموزشی را نیز تضعیف می‌کند. در این میان، دو مفهوم «سواد رسانه‌ای انتقادی» و «تربیت شهروند دیجیتال» به عنوان راهبردهای اساسی برای توانمندسازی هوشمندانه دانش‌آموزان مطرح شده‌اند، اما ادبیات داخلی کمتر به تحلیل هم‌زمان و نظام‌مند این دو مفهوم پرداخته است. مقاله حاضر با رویکرد مروری و با هدف تحلیل نقش سواد رسانه‌ای انتقادی و تربیت شهروند دیجیتال در مواجهه هوشمندانه دانش‌آموزان با اخبار جعلی و آسیب‌های فضای مجازی تدوین شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سواد رسانه‌ای انتقادی از طریق تقویت مهارت تحلیل منبع، کشف لایه‌های پنهان پیام و کاهش سوگیری‌های شناختی، زمینه را برای تشخیص اخبار جعلی فراهم می‌کند. همچنین تربیت شهروند دیجیتال با تأکید بر مؤلفه‌هایی نظیر مسئولیت‌پذیری اجتماعی در اشتراک خبر، آموزش قوانین حریم خصوصی و فعالیت‌های عملی فکت‌چکینگ، رفتار دیجیتال دانش‌آموزان را به سمت کنشگری نقادانه و اخلاقی سوق می‌دهد. با این حال، پیاده‌سازی این دو مفهوم در مدارس ایران با چالش‌های جدی از جمله ضعف منابع آموزشی استاندارد، کمبود آموزش معلمان، تعارض با باورهای قالبی خانواده‌ها، شکاف دیجیتال و نبود سیاست‌گذاری منسجم مواجه است. مقاله در پایان، راهبردهای عملی مانند آموزش پروتکل چهار مرحله‌ای، استفاده از بازی‌های جدی، ایجاد باشگاه شهروندی دیجیتال، همکاری با خانواده‌ها و ادغام سواد رسانه‌ای در تمام دروس را پیشنهاد می‌دهد. نتیجه نهایی آنکه مواجهه هوشمندانه با اخبار جعلی بدون تحول بنیادین در نظام برنامه درسی از سواد فنی به سواد انتقادی و تربیت شهروند مسئول، تحقق‌ناپذیر خواهد بود.

کلمات کلیدی فارسی :
سواد رسانه‌ای انتقادی، شهروند دیجیتال، اخبار جعلی، دانش‌آموزان، فضای مجازی.