مقاومتِ نمادین؛ بررسیِ نقش خرده‌فرهنگ‌ها در شکل‌گیری هویت‌های بدیل در برابر فرهنگ رسمی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 9

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
سمیرا میری کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2734

چکیده فارسی :

پژوهش حاضر با هدف واکاوی سازوکارهای «مقاومت نمادین» و تحلیل نقش کلیدی خرده‌فرهنگ‌ها در تکوین هویت‌های بدیل در تقابل با ساختارهای صلبِ فرهنگ رسمی سامان یافته است. در جوامع معاصر، فرهنگ رسمی همواره از طریق نهادهای میانجی در پی تثبیت الگوهای هنجارین و یکپارچه‌سازی هویت‌های اجتماعی است؛ در مقابل، خرده‌فرهنگ‌ها با بهره‌گیری از نظام‌های نشانه‌شناختی متمایز، سبک‌های زندگی منحصربه‌فرد و بازنمایی‌های نمادین، عرصه‌ای برای بازتولید معنا و مقاومت در برابر هژمونی فرهنگی ایجاد می‌کنند. این مطالعه با اتکا بر رویکرد مطالعات فرهنگی و بهره‌گیری از آراء اندیشمندانی چون دیک هبدیج، پی‌یر بوردیو و استوارت هال، به روش کیفی و با استفاده از تکنیک تحلیل گفتمان/نشانه‌شناسی به بررسی چگونگی شکل‌گیری این تقابل‌ها می‌پردازد.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مقاومت نمادین نه لزوماً در قالب کنش‌های سیاسی آشکار، بلکه از طریق «تمایز» در سبک، تغییر در دلالت‌های متعارفِ اشیاء و رفتارهای روزمره تبلور می‌یابد. هویت‌های بدیل، حاصلِ فرآیند مفصل‌بندی مجدد معنا در فضاهای پیرامونی و حاشیه‌ای هستند که به‌واسطه آن‌ها، کنشگران خرده‌فرهنگی موفق می‌شوند مرزهای تحمیلی فرهنگ رسمی را به چالش کشیده و عاملیت خود را در ساحت نمادین بازتعریف کنند. نتایج این بررسی بر این نکته تأکید دارد که هویت‌های بدیل، بیش از آنکه ماهیتی سلبی داشته باشند، پاسخی ایجابی به ضرورت تنوع فرهنگی و بازپس‌گیری فضا از ساختارهای سلطه‌گر محسوب می‌شوند. شناخت این فرآیندها می‌تواند درک دقیق‌تری از تحولات لایه‌های زیرین جامعه و ضرورت بازنگری در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی فراهم آورد.

کلمات کلیدی فارسی :
مقاومت نمادین، خرده‌فرهنگ، هویت بدیل، فرهنگ رسمی، هژمونی فرهنگی، سبک زندگی