پترولوژی، ژئوشیمی و ژنز کانسار آهن گرمابی در سنگ‌های آتشفشانی جنوب شرق شهراب (شمال شرق اصفهان)

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 32

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
محسن اصلانی دانش¬آموخته رشته¬ی زمین شناسی گرایش پترولوژی
علی خان نصر اصفهانی دانشیار رشته¬ی زمین شناسی گرایش پترولوژی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2627

چکیده فارسی :

منطقه مورد مطالعه در جنوب شرق شهراب (شمال شرق اصفهان) و در بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه-دختر واقع شده است. هدف این پژوهش، بررسی پترولوژی، ژئوشیمی، محیط زمین‌ساخت، فرایندهای دگرسانی و ژنز کانه‌زایی آهن در سنگ‌های آتشفشانی ائوسن این منطقه است. به این منظور، مطالعات صحرایی، میکروسکوپی (مقاطع نازک) و ژئوشیمیایی (طیف‌سنجی ICP-OES بر روی ۱۳ نمونه سنگی) انجام شد. سنگ‌های مورد مطالعه عمدتاً شامل آندزیت و توف با ترکیب آندزیتی هستند. داده‌های ژئوشیمیایی نشان می‌دهند که ماگمای سازنده این سنگ‌ها متعلق به سری ساب‌آلکالن و از نوع کالکوآلکالن با پتاسیم متوسط تا پایین است. نمودارهای تعیین محیط تکتونیکی حاکی از شکل‌گیری این سنگ‌ها در یک کمان آتشفشانی مرتبط با حاشیه فعال قاره‌ای می‌باشند. الگوی توزیع عناصر کمیاب (نمودارهای عنکبوتی به‌نجارشده با گوشته اولیه و کندریت) نشان‌دهنده غنی‌شدگی از عناصر ناسازگار با پتانسیل یونی پایین (مانند Rb، Ba، Th، Cs) و آنومالی منفی Nb و Ta است که از ویژگی‌های بارز ماگماتیسم مناطق فرورانشی می‌باشد. غنی‌شدگی عناصر خاکی سبک (LREE) همراه با آنومالی منفی Eu و غلظت پایین‌تر عناصر خاکی سنگین (HREE) بیانگر منشأ گوشته‌ای متاسوماتیزه شده و نقش تفریق پلاژیوکلاز در تحول ماگماست. دگرسانی گرمابی در منطقه به صورت دو زون اصلی پروپیلیتیک (با کانی‌های اپیدوت، کلریت، کلسیت) و کلریتی (با کلریت، سریسیت، کوارتز) گسترش یافته است. کانه‌زایی آهن به صورت رگه‌ای و با ترکیب غالب هماتیت و مگنتیت و باطله سیلیسی-کلسیتی، در شکستگی‌ها و پهنه‌های برشی شده ایجاد شده است. بر اساس تغییرات عناصر اصلی و کمیاب در اطراف رگه، غنی‌شدگی آهن و عناصر همراه عمدتاً ناشی از سیالات گرمابی صعودی بوده و تهی‌شدگی عناصری مانند کلسیم و سدیم در دیواره، گویای دگرسانی و جایگزینی کانی‌های اولیه است. به طور کلی، کانسار آهن در سنگ‌های آتشفشانی جنوب شرق شهراب از نوع گرمابی (هیدروترمال) و مرتبط با ماگماتیسم کالکوآلکالن حاشیه فعال قاره‌ای است.

کلمات کلیدی فارسی :
جنوب شهراب، سنگ‌های آتشفشانی آندزیتی، کالکوآلکالن، حاشیه فعال قاره‌ای، سیالات گرمابی، دگرسانی، کانه‌زایی آهن