زیستن در متن، خواندن در فضا: تجربه‌ی زیباشناختی مشترک ادبیات و معماری

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
پرستو پرژک دکتری زبان و ادبیات فارسی
مبینا سوری دانشجوی کاردانی دانشگاه ملی و مهارت دختران کرمانشاه

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2606

چکیده فارسی :

این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای به بررسی نسبت ادبیات و معماری می‌پردازد و تلاش می‌کند نشان دهد که چگونه می‌توان متن را به مثابه فضایی قابل تجربه و معماری را به مثابه متنی قابل خواندن در نظر گرفت. در این چارچوب، مفهوم «زیستن در متن» به تجربه‌ی درونی خواننده در مواجهه با روایت اشاره دارد؛ تجربه‌ای که از طریق توصیف فضا، حرکت شخصیت‌ها، و شکل‌گیری مکان‌های داستانی شکل می‌گیرد. در مقابل، «خواندن در فضا» به شیوه‌ای اشاره دارد که انسان در مواجهه با معماری، فضاها را همچون متنی معنادار تفسیر می‌کند و از طریق حرکت، ادراک حسی و حافظه، معنا را در آن کشف می‌کند.
پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکردهای پدیدارشناسی فضا، نظریه‌های روایت و مطالعات میان‌رشته‌ای هنر، به تحلیل شباهت‌های ساختاری میان روایت ادبی و سازمان فضایی در معماری می‌پردازد. در هر دو حوزه، مفاهیمی همچون توالی، ریتم، گره‌گشایی، مرکزیت و حرکت نقشی اساسی در شکل‌گیری تجربه‌ی مخاطب دارند. همان‌گونه که یک متن ادبی با چینش واژگان و ساختار روایت، خواننده را در مسیری معنایی هدایت می‌کند، معماری نیز با سامان‌دهی فضاها، مسیر حرکت و تجربه‌ی ادراکی انسان را شکل می‌دهد. از این منظر، معماری می‌تواند همچون متنی چندلایه خوانده شود که عناصر آن—از فرم و مقیاس گرفته تا نور و مصالح—نقشی مشابه واژگان و استعاره‌ها در ادبیات ایفا می‌کنند. در مقابل، ادبیات نیز اغلب با خلق فضاهای روایی و توصیف مکان‌ها، نوعی معماری ذهنی می‌آفریند که خواننده در آن حرکت می‌کند و تجربه‌ی زیباشناختی خاصی را از سر می‌گذراند.

کلمات کلیدی فارسی :
ذهن ، روایت ، ساختار ، نور و مصالح ، ادبیات ، معماری.