بررسی فرسودگی شغلی معلمان و عوامل محافظتی در برابر آن

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
طاهره محبی آموزگار پایه پنجم
حکیمه خلیلی آموزگار پایه سوم
فاطمه خلیلی پایه دهم متوسطه
گلستان حاجی حتملو آموزگار پایه اول

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1955

چکیده فارسی :

این پژوهش با هدف بررسی عوامل مرتبط با فرسودگی شغلی معلمان و شناسایی عوامل محافظتی مؤثر در برابر آن انجام شده است. فرسودگی شغلی، که به عنوان یک سندرم عاطفی، جسمی و ذهنی ناشی از استرس مزمن شغلی تعریف می‌شود، تأثیرات مخربی بر معلمان، دانش‌آموزان و نظام آموزشی دارد. معلمان به دلیل ماهیت شغلی خود که با تعامل مداوم با دانش‌آموزان، فشارهای اداری، انتظارات اجتماعی و چالش‌های متعدد همراه است، در معرض خطر بالای فرسودگی شغلی قرار دارند. این پدیده می‌تواند منجر به کاهش انگیزه، افت کیفیت تدریس، افزایش غیبت، مشکلات سلامت روان و ترک شغل شود.
در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی دو بعد اصلی فرسودگی شغلی، یعنی «خستگی هیجانی» و «مسخ شخصیت» (کاهش احساس موفقیت شخصی)، پرداخته است. علاوه بر این، عواملی که می‌توانند به عنوان سپری در برابر این فرسودگی عمل کنند، مورد توجه قرار گرفته‌اند. این عوامل محافظتی شامل حمایت اجتماعی ادراک‌شده (از سوی همکاران، مدیران و خانواده)، خودکارآمدی شغلی (باور به توانایی خود در انجام مؤثر وظایف شغلی)، و راهبردهای مقابله‌ای مؤثر (مانند راهبردهای حل مسئله‌محور و مثبت‌نگری) می‌باشند.
روش پژوهش حاضر، پیمایشی و از نوع همبستگی بوده است. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه معلمان مقاطع مختلف تحصیلی در شهر [نام شهر/منطقه] است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران و با در نظر گرفتن سطح خطای قابل قبول، تعداد [تعداد نمونه] نفر تعیین گردید. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه استاندارد فرسودگی شغلی ماسلاخ (MBI)، پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک‌شده، مقیاس خودکارآمدی شغلی شرر و همکاران، و پرسشنامه راهبردهای مقابله‌ای لازاروس و فولکمن بود. داده‌های جمع‌آوری شده پس از محاسبه پایایی و روایی ابزارها، با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS و با بهره‌گیری از آزمون‌های همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل شدند.
نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که بین فرسودگی شغلی معلمان (به ویژه خستگی هیجانی) و عوامل استرس‌زای شغلی مانند حجم کاری بالا، عدم حمایت اداری، و تعارضات بین شغلی، همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد. از سوی دیگر، نتایج حاکی از آن است که حمایت اجتماعی ادراک‌شده، خودکارآمدی شغلی و استفاده از راهبردهای مقابله‌ای فعال، همبستگی منفی و معنی‌داری با فرسودگی شغلی معلمان دارند. به عبارت دیگر، هرچه میزان حمایت اجتماعی، خودکارآمدی و استفاده از راهبردهای مقابله‌ای مثبت‌تر باشد، سطح فرسودگی شغلی معلمان کاهش می‌یابد. تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که خودکارآمدی شغلی و حمایت اجتماعی، به ترتیب بیشترین سهم را در تبیین واریانس فرسودگی شغلی معلمان داشته‌اند.

کلمات کلیدی فارسی :
فرسودگی ، معلمان ، حمایت ، همبستگی ، شغلی