پرورش اعتماد به نفس در کودکان: نقش معلم و خانواده

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 27

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
سمیه خزائی ارشد روانشناسی بالینی ،دانشگاه آزاد همدان
سینا خوشنام ارشد مدیریت آموزشی دانشگاه ازاد بروجرد

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1893

چکیده فارسی :

اعتماد به نفس از مهم‌ترین مؤلفه‌های رشد روانی–اجتماعی کودکان به شمار می‌آید که نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری هویت فردی، پیشرفت تحصیلی، تعاملات اجتماعی و سلامت روانی آنان ایفا می‌کند. پژوهش‌های حوزه تعلیم و تربیت نشان می‌دهد که دوران کودکی به‌ویژه سال‌های ابتدایی زندگی، مرحله‌ای حساس برای شکل‌گیری ادراک فرد از توانایی‌ها و ارزشمندی خویش است. در این میان، محیط‌های تربیتی اصلی یعنی خانواده و مدرسه بیشترین تأثیر را بر فرایند شکل‌گیری اعتماد به نفس کودکان دارند. خانواده به عنوان نخستین بستر اجتماعی کودک، از طریق الگوهای ارتباطی، شیوه‌های فرزندپروری، میزان حمایت عاطفی و فرصت‌هایی که برای تجربه موفقیت فراهم می‌کند، نقش بنیادی در تقویت یا تضعیف احساس شایستگی در کودک ایفا می‌کند. از سوی دیگر، معلمان در محیط مدرسه با ایجاد فضای یادگیری حمایتی، ارائه بازخوردهای سازنده، تقویت مشارکت فعال دانش‌آموزان و فراهم‌کردن فرصت تجربه موفقیت‌های تحصیلی و اجتماعی می‌توانند نقش مؤثری در پرورش اعتماد به نفس ایفا کنند. تعامل سازنده میان خانواده و مدرسه نیز به عنوان عاملی تقویت‌کننده در این زمینه شناخته می‌شود، زیرا هماهنگی میان شیوه‌های تربیتی والدین و رویکردهای آموزشی معلمان موجب شکل‌گیری پیام‌های تربیتی همسو و پایدار برای کودک می‌گردد. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش معلم و خانواده در پرورش اعتماد به نفس کودکان و تبیین راهکارهایی برای تقویت این ویژگی در محیط‌های آموزشی و خانوادگی است. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–توصیفی و با استفاده از منابع علمی حوزه روان‌شناسی تربیتی و تعلیم و تربیت انجام شده است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که سبک‌های فرزندپروری حمایتگرانه، ارتباط عاطفی مثبت، تشویق تلاش به جای تأکید صرف بر نتیجه، و فراهم‌کردن فرصت‌های تصمیم‌گیری برای کودک از مهم‌ترین عوامل خانوادگی در شکل‌گیری اعتماد به نفس محسوب می‌شوند. در محیط مدرسه نیز روش‌های تدریس مشارکتی، ایجاد فضای عاری از ترس و تحقیر، توجه به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان و تقویت احساس تعلق به کلاس از جمله عوامل مؤثر در تقویت اعتماد به نفس به شمار می‌آیند. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که همکاری مستمر میان والدین و معلمان، از طریق تبادل اطلاعات تربیتی و هماهنگی در شیوه‌های حمایتی، می‌تواند اثرات مثبت هر دو محیط را تقویت کرده و به رشد متوازن شخصیت کودک کمک کند. در مجموع می‌توان نتیجه گرفت که پرورش اعتماد به نفس در کودکان فرایندی چندبعدی است که نیازمند تعامل سازنده میان خانواده و مدرسه و به‌کارگیری رویکردهای تربیتی آگاهانه و حمایتگرانه است.

کلمات کلیدی فارسی :
اعتماد به نفس کودکان، نقش معلم، نقش خانواده، تربیت کودک، روان‌شناسی تربیتی