تأثیر فضای آموزشی بر رفتارهای مثبت و منفی دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 12

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
کیمیا کول کارشناسی آموزش علوم تجربی از دانشگاه فرهنگیان فاطمه الزهرا بندرعباس
عبدالشکور ریگی لادز کارشناسی ارشد شیمی آلی از دانشگاه آزاد زاهدان
فاطمه جلیلی حوزوی سطح 2 از حوزه علمیه خواهران قم
رضا ایرانی کارشناسی ادبیات عرب از دانشگاه شهید بهشتی مشهد

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/739

چکیده فارسی :

محیط آموزشی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر رشد و تعالی دانش‌آموزان، نقش بی‌بدیلی در شکل‌گیری رفتارهای مثبت و منفی آنان ایفا می‌کند. فضای فیزیکی، روانی، اجتماعی و فرهنگی مدرسه، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم بر نگرش‌ها، باورها و کنش‌های رفتاری دانش‌آموزان تأثیرگذار است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر ابعاد مختلف فضای آموزشی بر رفتارهای مثبت و منفی دانش‌آموزان انجام شده است. فضای آموزشی در این مطالعه شامل ابعاد فیزیکی مانند معماری، نور، رنگ، فضای سبز، تجهیزات و امکانات؛ ابعاد روانشناختی نظیر احساس امنیت، تعلق، انگیزش و خودپنداره؛ ابعاد اجتماعی همچون تعاملات معلم-دانش‌آموز، روابط همسالان و مشارکت خانواده؛ و ابعاد فرهنگی شامل ارزش‌ها، هنجارها و فرهنگ سازمانی مدرسه می‌باشد. رفتارهای مثبت دانش‌آموزان نیز در قالب مشارکت فعال در یادگیری، همکاری با همکلاسی‌ها، احترام به دیگران، خلاقیت، مسئولیت‌پذیری، خودتنظیمی و انگیزش تحصیلی؛ و رفتارهای منفی در قالب پرخاشگری، انزواطلبی، بی‌علاقگی به تحصیل، تقلب، غیبت‌های مکرر و رفتارهای مخرب مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فضاهای آموزشی مطلوب و انسان‌محور که دارای نور طبیعی کافی، رنگ‌آمیزی مناسب، تهویه مطلوب، فضای باز و سبز، و تجهیزات آموزشی نوین هستند، به‌طور معناداری رفتارهای مثبت دانش‌آموزان را افزایش و رفتارهای منفی را کاهش می‌دهند. همچنین، احساس امنیت روانی، روابط مثبت معلم-دانش‌آموز مبتنی بر احترام متقابل، فرهنگ سازمانی حمایت‌گر و مشارکتی، و تعاملات سالم همسالان، به‌طور مستقیم با افزایش رفتارهای مثبت و کاهش رفتارهای منفی همبستگی دارند. بالعکس، فضاهای آموزشی نامناسب، شلوغ، فاقد نور کافی، با معماری بسته و سرکوب‌گر، فاقد فضای تفریحی و ورزشی، و دارای روابط معلم-دانش‌آموز تنش‌زا و اقتدارگرا، زمینه‌ساز بروز رفتارهای منفی نظیر پرخاشگری، اضطراب، افسردگی، افت تحصیلی و کناره‌گیری اجتماعی می‌شوند. نتایج این پژوهش اهمیت طراحی فضاهای آموزشی انعطاف‌پذیر، دوستانه و محرک را برجسته می‌سازد و نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در بهبود محیط‌های یادگیری می‌تواند به‌طور چشمگیری به ارتقای سلامت روان، پیشرفت تحصیلی و رفتارهای اجتماعی مطلوب دانش‌آموزان منجر شود. این مطالعه پیشنهادهای کاربردی برای معلمان، مدیران مدارس، طراحان فضای آموزشی و سیاست‌گذاران آموزشی ارائه می‌دهد تا با بهره‌گیری از یافته‌های علمی، فضاهای یادگیری را به‌گونه‌ای طراحی و مدیریت کنند که حداکثر پتانسیل رشدی و یادگیری دانش‌آموزان را فعال سازد و زمینه‌های بروز رفتارهای نامطلوب را به حداقل برساند.

کلمات کلیدی فارسی :
فضای آموزشی، رفتارهای مثبت دانش‌آموزان، رفتارهای منفی، محیط یادگیری، معماری آموزشی، روابط معلم-دانش‌آموز، فرهنگ مدرسه