مقایسه سبک‌های تربیتی در خانواده و تأثیر آن‌ها بر شخصیت دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 10

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
زینب حیدرزهی کارشناسی علوم اجتماعی از دانشگاه پیام نور ایرانشهر
کاووس شهرکی شاهباز کارشناسی حرفه ای حسابداری - حسابداری مالی و دانشگاه علمی کاربردی زاهدان ۲
نسرین میری بنجار کارشناسی الهیات و معارف اسلامی مبانی فقه و حقوق اسلامی از دانشگاه زاهدان
نصرت میری کارشناسی زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه پیام نور زابل

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/711

چکیده فارسی :

خانواده به‌عنوان نخستین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی، نقش بنیادین در شکل‌گیری شخصیت فرزندان ایفا می‌کند. سبک تربیتی والدین، که شامل مجموعه‌ای از نگرش‌ها، رفتارها و شیوه‌های تعامل با فرزندان است، تأثیر عمیقی بر ابعاد مختلف شخصیت دانش‌آموزان از جمله عزت‌نفس، خودکارآمدی، مهارت‌های اجتماعی، عملکرد تحصیلی و سلامت روانی دارد. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی سبک‌های تربیتی مختلف و تحلیل پیامدهای آن‌ها بر ابعاد شخصیتی دانش‌آموزان انجام شده است. سبک‌های تربیتی عمدتاً به چهار دسته اصلی تقسیم می‌شوند: مقتدرانه، استبدادی، سهل‌گیرانه و بی‌تفاوت. سبک مقتدرانه که ترکیبی متعادل از حمایت و کنترل منطقی است، با پیامدهای مثبت همچون استقلال، مسئولیت‌پذیری، عملکرد تحصیلی بالا و سازگاری اجتماعی مرتبط است. در مقابل، سبک استبدادی با تأکید بر فرمان‌برداری مطلق و کنترل افراطی، منجر به کاهش اعتماد به‌نفس، اضطراب، افسردگی و مشکلات رفتاری در فرزندان می‌شود. سبک سهل‌گیرانه که فاقد نظم و انضباط کافی است، به پرورش کودکانی با خودکنترلی ضعیف، مشکلات رفتاری و عملکرد تحصیلی پایین منجر می‌گردد. سبک بی‌تفاوت نیز که کمترین میزان دخالت و حمایت را دارد، مخرب‌ترین پیامدها از جمله مشکلات روانی، اجتماعی و تحصیلی جدی را به همراه دارد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سبک تربیتی مقتدرانه به‌طور معناداری با شاخص‌های مثبت شخصیت همچون خودکارآمدی تحصیلی، هوش هیجانی، مهارت‌های ارتباطی، خلاقیت و رشد اخلاقی همبستگی دارد. همچنین، متغیرهای فرهنگی، اجتماعی-اقتصادی، سطح تحصیلات والدین و ساختار خانواده نقش تعدیل‌کننده‌ای در رابطه بین سبک تربیتی و پیامدهای شخصیتی ایفا می‌کنند. این مطالعه با استفاده از روش‌های کمی و کیفی، داده‌های جامعی را از طریق پرسشنامه‌های استاندارد، مصاحبه‌های عمیق و مشاهدات میدانی گردآوری کرده و تحلیل نموده است. نتایج تأکید می‌کند که آموزش والدین در خصوص سبک‌های تربیتی مؤثر و ارتقای آگاهی آن‌ها نسبت به پیامدهای بلندمدت شیوه‌های تربیتی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای بهبود سلامت روانی و پیشرفت تحصیلی نسل آینده است. پیشنهادات کاربردی شامل طراحی برنامه‌های مشاوره خانواده، کارگاه‌های آموزشی والدین، ایجاد پل ارتباطی بین مدرسه و خانواده، و توسعه سیاست‌های حمایتی برای خانواده‌ها ارائه شده است.

کلمات کلیدی فارسی :
سبک تربیتی، شخصیت دانش‌آموزان، سبک مقتدرانه، سبک استبدادی، عملکرد تحصیلی، سلامت روانی، روابط والد-فرزند