پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی دانش‌آموزان در عصر شبکه‌های اجتماعی: یک مدل مبتنی بر سواد رسانه‌ای و خودکنترلی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 11

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
حسین زایری
کبری خاک نژاد

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/514

چکیده فارسی :

گسترش شبکه‌های اجتماعی، شیوه تعامل و جامعه‌پذیری دانش‌آموزان را دگرگون کرده و در کنار فرصت‌های ارتباطی، زمینه بروز برخی آسیب‌های اجتماعی را در مدرسه و خانواده تقویت کرده است. هدف این مقاله مروری، تبیین چارچوبی پیشگیرانه برای کاهش آسیب‌های اجتماعی دانش‌آموزان در عصر شبکه‌های اجتماعی با تمرکز بر دو مؤلفه قابل مداخله، یعنی سواد رسانه‌ای و خودکنترلی است. در این چارچوب، آسیب‌های شاخص شامل زورگویی سایبری، ارتباطات ناایمن و زمینه‌های سوءاستفاده آنلاین، مشارکت در رفتارهای پرخطر، و پیامدهای عملکردی مانند افت تحصیلی و تعارض‌های خانوادگی و مدرسه‌ای در پی مصرف افراطی صورت‌بندی می‌شود. سپس چهار سازوکار تشدیدکننده آسیب‌ها در شبکه‌های اجتماعی تبیین می‌گردد که عبارت‌اند از فشار همسالان و مقایسه اجتماعی، منطق الگوریتمی و تقویت محتوای هیجانی، شکنندگی حریم خصوصی و بازنشرپذیری، و حضور دائمی که کنترل رفتاری را دشوارتر می‌کند. یافته‌های این مرور نشان می‌دهد پیشگیری کارآمد زمانی تحقق می‌یابد که آموزش مهارت‌محور به جای توصیه‌های کلی به کار گرفته شود. بر این اساس، سواد رسانه‌ای با تقویت توان ارزیابی نقادانه محتوا، مدیریت حریم خصوصی و تصمیم‌گیری مسئولانه، احتمال مواجهه پرخطر را کاهش می‌دهد و خودکنترلی با مدیریت هیجان، تنظیم زمان مصرف و مقاومت در برابر فشار همسالان، پایداری رفتار ایمن را افزایش می‌دهد. مدل پیشنهادی مقاله بر مسیر سه‌مرحله‌ای توانمندسازی استوار است که در آن ارتقای این دو مؤلفه به کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌انجامد و به صورت عملی در سه سطح مدرسه، خانواده و خدمات مشاوره‌ای قابل پیاده‌سازی است.

کلمات کلیدی فارسی :
آسیب‌های اجتماعی، دانش‌آموزان، شبکه‌های اجتماعی، پیشگیری، سواد رسانه‌ای، خودکنترلی