مطالعه تطبیقی سیاست جنایی ایران در پرتو اسناد و کنوانسیون‌های بین‌المللی حمایت از تنوع زیستی

دسته بندی موضوعی : علوم پایه

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی دادگران کیفری - سال پنجم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
حسنا ذبیحی عربی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4682

چکیده فارسی :

طی چند دهه اخیر، حمایت از تنوع زیستی در اسناد بین‌المللی مختلف مطرح شده است. برخی از مهم‌ترین این اسناد عبارتند از کنوانسیون تجارت گونه‌های در معرض انقراض (CITES)، کنوانسیون تنوع زیستی (CBD)، کنوانسیون حفاظت از گونه‌های مهاجر (بن)، کنوانسیون رامسر (تالاب‌ها)، منشور جهانی طبیعت (۱۹۸۲) و بیانیه استکهلم (۱۹۷۲). کشورهای عضو این کنوانسیون‌ها متعهد شده‌اند که قواعدی را در قوانین ملی خود اعمال کنند. این پزوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مطالعات تطبیقی، تعهدات مندرج در این اسناد را با حقوق کیفری ایران مقایسه می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از معاهدات زیست‌محیطی ضمانت اجرای کیفری صریح ندارند و بار عمده جرم‌انگاری بر عهده قانون‌گذار ملی است. در ایران، تدوین قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست (۱۳۵۳) و قانون شکار و صید (۱۳۵۳)، مهم‌ترین مبانی قانونی کیفری در این حوزه‌اند. اما چون ایران همزمان به چندین کنوانسیون پیوسته و مصوبات فرادستگاهی گوناگون تصویب شده است، هم‌اکنون چند فهرست متفاوت گونه‌ها در قوانین و مقررات وجود دارد که گاه ناهماهنگ است. برای نمونه، «گوزن زرد ایرانی» مطابق قانون شکار و صید مصوب ۱۳۷۵ در فهرست حیوانات در معرض انقراض است، اما مصوبه دولت (شماره ۱۶۸ سال ۱۳۷۸) آن را در فهرست «حمایت‌شده» قرار داده، و ضمیمه‌های CITES موید وضعیت بحرانی این گونه‌اند. بررسی تطبیقی نشان می‌دهد «سیاست جنایی» ایران هنوز یکپارچه نشده است: الحاق صرف به کنوانسیون‌ها بدون تدوین قوانین اجرایی و به‌روزرسانی فهرست‌ها، منجر به پیچیدگی در رویه قضایی و اجرای ناقص حمایت‌ها شده است. در پایان، لزوم یکسان‌سازی فهرست‌ها، جرم‌انگاری گونه‌محور، وضع مجازات‌های بازدارنده و ارزیابی مستمر کاربردهای پرخطر هوش مصنوعی با تاکید بر شفافیت و پاسخگویی توصیه می‌شود.

کلمات کلیدی فارسی :
سیاست جنایی، تنوع زیستی، سایتس (CITES)، کنوانسیون بن (CMS)، گونه‌های در معرض انقراض، شکار و صید، قانون محیط زیست، یکپارچه‌سازی فهرست‌ها.