رابطه همکاری و تعهد جمعی با پیشرفت تحصیلی و تربیت اخلاقی–اجتماعی دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 10

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره اول - بهار 1404

نویسندگان :
لیلا بابایی هریس لیسانس علوم اجتماعی دانشگاه تهران
نسترن کلانتری کارشناسی ارشد مشاوره خانواده؛ دانشگاه شهیدچمران اهواز بودم

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4665

چکیده فارسی :

ادبیات موجود در حوزه یادگیری مشارکتی، عمدتاً همکاری و تعهد جمعی را به‌عنوان «روش تدریس» و ابزاری برای بهبود عملکرد تحصیلی تحلیل کرده است. پژوهش حاضر با فاصله گرفتن از این رویکرد ابزاری، همکاری و تعهد جمعی را به‌مثابه «سرمایه اجتماعی کلاس درس» بازتعریف می‌کند؛ سرمایه‌ای که به‌طور هم‌زمان در دو سطح فردی و جمعی عمل می‌کند و پیوندهای چندسطحی با پیشرفت تحصیلی و منش اخلاقی–اجتماعی دارد. روش پژوهش از نوع مروری–تحلیلی و مبتنی بر بررسی نظام‌مند ادبیات در بازه ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۶ است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعی کلاس درس از سه مؤلفه تشکیل می‌شود: «اعتماد تعاملی» (باور به قابلیت اتکای همسالان)، «هنجارهای عمل متقابل» (تعهد به پاسخگویی متقابل) و «شبکه‌های ارتباطی» (کانال‌های تبادل دانش و حمایت). تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که این سه مؤلفه از طریق دو مسیر متمایز عمل می‌کنند: مسیر «شناختی» که از رهگذر تبادل دانش و داربست‌سازی همسالان به پیشرفت تحصیلی می‌انجامد، و مسیر «اخلاقی» که از رهگذر تجربه زیسته اعتماد، عمل متقابل و انصاف، به شکل‌گیری منش اخلاقی–اجتماعی می‌انجامد. یافته‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که یادگیری مشارکتی مبتنی بر این سرمایه، به‌طور معناداری پنج مؤلفه یادگیری اجتماعی–عاطفی و روابط همسالان را بهبود می‌بخشد. همچنین، تحقیقات نشان می‌دهد که «اثربخشی جمعی» به‌عنوان باور مشترک گروه به توانایی خویش، قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده مستقل عملکرد تحصیلی است و از طریق میانجی‌گری «انسجام عاطفی گروه» عمل می‌کند. در بستر ایران، مطالعات نشان می‌دهد که «کار گروهی و همکاری» باید به‌عنوان یک «جریان اجتماعی» تلقی شود که «عادات به همکاری و ادراک ارزش آن در زندگی اجتماعی» را در دانش‌آموزان پرورش می‌دهد. نتیجه‌گیری آن است که همکاری و تعهد جمعی نه یک «تکنیک آموزشی»، بلکه «سرمایه‌ای تربیتی» است که در صورت تقویت، به‌طور هم‌زمان به پیشرفت تحصیلی و شکل‌گیری منش اخلاقی–اجتماعی می‌انجامد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود نظام آموزشی از «مدیریت کلاس» به «سرمایه‌گذاری اجتماعی» گذار کند.

کلمات کلیدی فارسی :
سرمایه اجتماعی کلاس درس، همکاری، تعهد جمعی، منش اخلاقی–اجتماعی، پیشرفت تحصیلی، اثربخشی جمعی، اعتماد تعاملی