بررسی راهکارهای مدرسه‌محور پیشگیری از آسیب‌ها روانی–اجتماعی در دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 15

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
سکینه طاهونه ساز مقدم .

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/456

چکیده فارسی :

گسترش سریع مخاطرات محیطی و تغییرات بنیادین در مناسبات اجتماعی، دانش‌آموزان را به عنوان حساس‌ترین قشر جامعه در معرض طیف وسیعی از آسیب‌های روانی–اجتماعی قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین راهکارهای «مدرسه‌محور» در جهت پیشگیری اولیه و ثانویه از آسیب‌هایی نظیر اعتیاد، خشونت، رفتارهای پرخطر و اختلالات خلقی در فراگیران انجام شده است. مدرسه به دلیل ماهیت نهادی و استمرار در ارتباط با دانش‌آموز، استراتژیک‌ترین بستر برای شناسایی زودهنگام و مداخله بهنگام در بحران‌های رفتاری محسوب می‌شود. این مطالعه با رویکردی تحلیلی نشان می‌دهد که مدل‌های سنتی و صرفاً آموزشی در مقابله با آسیب‌ها کارایی لازم را نداشته و ضرورت دارد پارادایم «مدرسه مراقب» جایگزین رویکردهای انضباطی صلب گردد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که موثرترین راهکار مدرسه‌محور، توانمندسازی روانی–اجتماعی دانش‌آموزان از طریق آموزش مهارت‌های نرم نظیر تاب‌آوری، تفکر نقادانه و خودآگاهی است که به عنوان یک واکسیناسیون روانی در برابر فشارهای گروه همسالان و وسوسه‌های محیطی عمل می‌کند.
علاوه بر این، نقش «برنامه درسی پنهان» و اتمسفر حاکم بر مدرسه در کاهش آسیب‌ها مورد واکاوی قرار گرفته است؛ نتایج نشان می‌دهد که ایجاد حس تعلق به مدرسه، تقویت پیوند عاطفی میان معلم و شاگرد و استقرار سیستم‌های حمایتی غیرمحسوس، نرخ بروز رفتارهای پرخطر را به طور معناداری کاهش می‌دهد. یافته‌های این تحقیق تأکید می‌کند که مدیریت مدرسه باید از طریق مدل «مثلث طلایی» (تعامل سازنده خانه، مدرسه و نهادهای اجتماعی)، یک شبکه حمایتی چندلایه ایجاد نماید تا دانش‌آموزان آسیب‌پذیر در چتر مراقبتی قرار گیرند. راهکارهای پیشنهادی بر سه محور اصلی استوار است: اول، شناسایی سیستماتیک کانون‌های خطر در محیط آموزشی؛ دوم، غنی‌سازی اوقات فراغت و نشاط اجتماعی در مدرسه؛ و سوم، استفاده از ظرفیت «همسالان یاری‌گر» جهت شناسایی پنهان آسیب‌ها. در نهایت، این مقاله نتیجه می‌گیرد که پیشگیری مدرسه‌محور زمانی به موفقیت پایدار دست می‌یابد که به جای برخورد با معلول (رفتار آسیب‌زا)، بر تقویت دارایی‌های رشدی و سرمایه‌های روان‌شناختی دانش‌آموزان تمرکز نماید.

کلمات کلیدی فارسی :
آسیب‌های روانی–اجتماعی، پیشگیری مدرسه‌محور، تاب‌آوری، رفتارهای پرخطر، مدرسه مراقب، مهارت‌های زندگی، سلامت روان، آسیب‌شناسی اجتماعی.