تاثیر آموزش تفکر فلسفی و گفت و گوی سقراطی بر تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 15

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
ملکه مرادی .
قمر قنبری خوش .

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/442

چکیده فارسی :

تفکر انتقادی به‌عنوان یکی از شایستگی‌های بنیادین قرن بیست‌ویکم، نقش تعیین‌کننده‌ای در توانمندسازی شناختی، تصمیم‌گیری آگاهانه و مشارکت مسئولانه دانش‌آموزان در زندگی فردی و اجتماعی ایفا می‌کند. نظام‌های آموزشی معاصر، با چالش پرورش یادگیرندگانی مواجه‌اند که قادر باشند فراتر از حفظ مطالب، به تحلیل، ارزیابی و بازاندیشی در اطلاعات بپردازند. در این میان، آموزش تفکر فلسفی و به‌کارگیری گفت‌وگوی سقراطی به‌عنوان رویکردهایی فعال، تعاملی و معنا‌محور، ظرفیت بالایی در تقویت مؤلفه‌های مختلف تفکر انتقادی دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش تفکر فلسفی مبتنی بر گفت‌وگوی سقراطی بر تقویت تفکر انتقادی دانش‌آموزان انجام شده است. این مطالعه با رویکردی شبه‌آزمایشی و با استفاده از طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل اجرا گردید. جامعه آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان دوره متوسطه بود که از میان آن‌ها نمونه‌ای به‌صورت تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل جای‌دهی شدند. گروه آزمایش در معرض برنامه آموزشی تفکر فلسفی مبتنی بر پرسش‌گری، استدلال، گفت‌وگوی هدایت‌شده و تأمل جمعی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل آموزش‌های رایج را دریافت نمود. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه استاندارد تفکر انتقادی بود که مؤلفه‌هایی نظیر تحلیل، استنباط، ارزیابی استدلال‌ها و خودتنظیمی شناختی را می‌سنجد. داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری مناسب تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که آموزش تفکر فلسفی و گفت‌وگوی سقراطی تأثیر معناداری بر ارتقای تفکر انتقادی دانش‌آموزان دارد و موجب بهبود معنادار در تمامی مؤلفه‌های آن می‌شود. بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که ادغام نظام‌مند رویکردهای فلسفی و گفت‌وگومحور در برنامه‌های درسی، زمینه‌ساز پرورش یادگیرندگانی نقاد، پرسشگر و مسئول خواهد بود. یافته‌های پژوهش حاضر می‌تواند مبنای مناسبی برای بازنگری در روش‌های تدریس، طراحی برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی حرفه‌ای معلمان فراهم آورد.

کلمات کلیدی فارسی :
تفکر انتقادی، تفکر فلسفی، گفت‌وگوی سقراطی، روش‌های تدریس فعال، آموزش و یادگیری