نقش هوش مصنوعی مولد در طراحی فعالیت‌های یادگیری متناسب با تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان ابتدایی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
مجبوبه اکبری آموزگار پایه سوم ابتدایی استان سیستان و بلوچستان

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4347

چکیده فارسی :

تحولات شتابان فناوری‌های هوشمند، چشم‌اندازهای تازه‌ای را در زمینه طراحی و اجرای فرایندهای یاددهی ـ یادگیری ایجاد کرده است. در میان فناوری‌های نوظهور، هوش مصنوعی مولد به دلیل قابلیت تولید متن، تصویر، ایده، پرسش، سناریو، تمرین، بازخورد و محتوای آموزشی متناسب با موقعیت‌های مختلف، ظرفیت قابل‌توجهی برای بازطراحی فعالیت‌های یادگیری دارد. یکی از مهم‌ترین مسائل نظام آموزش ابتدایی، وجود تفاوت‌های فردی گسترده میان دانش‌آموزان از نظر توانایی شناختی، سرعت یادگیری، پیش‌دانسته‌ها، علایق، انگیزه، ویژگی‌های عاطفی، سبک تعامل، زمینه خانوادگی و نیازهای آموزشی است. در شیوه‌های سنتی، طراحی فعالیتی که بتواند هم‌زمان پاسخگوی این تفاوت‌ها باشد، برای معلم دشوار و زمان‌بر است. هوش مصنوعی مولد می‌تواند با کمک به معلم در تولید نسخه‌های متفاوت یک فعالیت، سطح‌بندی تمرین‌ها، طراحی سناریوهای متنوع، تولید بازخورد و پیشنهاد مسیرهای جایگزین یادگیری، زمینه حرکت از آموزش یکسان به سمت آموزش انعطاف‌پذیر و شخصی‌سازی‌شده را فراهم کند.
هدف پژوهش حاضر بررسی نقش هوش مصنوعی مولد در طراحی فعالیت‌های یادگیری متناسب با تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان دوره ابتدایی و شناسایی ظرفیت‌ها، الزامات و چالش‌های استفاده از این فناوری است. پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از مطالعه اسنادی و بررسی ادبیات پژوهشی انجام شده است. یافته‌های مطالعات موجود نشان می‌دهد هوش مصنوعی می‌تواند در تحلیل نیازهای یادگیری، تولید محتوای متناسب با سطوح مختلف، ارائه بازخورد فوری، طراحی تمرین‌های چندسطحی، افزایش تنوع فعالیت‌ها و تقویت یادگیری خودتنظیم نقش مؤثری ایفا کند. یک پژوهش داخلی درباره عوامل مؤثر بر کاربرد هوش مصنوعی در یادگیری دانش‌آموزان ابتدایی نیز مؤلفه‌هایی مانند شخصی‌سازی یادگیری را در چارچوب کاربرد هوش مصنوعی برجسته کرده است. همچنین پژوهش‌های داخلی درباره یادگیری شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی، بر نقش تحلیل عملکرد، شخصی‌سازی محتوا و بازخورد هوشمند تأکید کرده‌اند.
بر اساس تحلیل انجام‌شده، هوش مصنوعی مولد زمانی می‌تواند در دوره ابتدایی اثربخش باشد که به‌عنوان «دستیار طراحی آموزشی معلم» و نه جایگزین معلم مورد استفاده قرار گیرد. معلم باید همچنان مسئول شناخت دانش‌آموز، تعیین اهداف، انتخاب فعالیت مناسب، بررسی صحت محتوا و ارزیابی یادگیری باشد. همچنین استفاده از داده‌های دانش‌آموزان باید با رعایت حریم خصوصی، امنیت اطلاعات، عدالت آموزشی و ملاحظات اخلاقی همراه شود. سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز بر متناسب‌سازی برنامه‌های آموزشی با توانمندی‌ها و ویژگی‌های دانش‌آموزان، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و توجه به تفاوت‌های فردی تأکید دارد. در نهایت می‌توان نتیجه گرفت که هوش مصنوعی مولد، در صورت استقرار هدفمند و همراه با توانمندسازی معلمان، می‌تواند طراحی فعالیت‌های یادگیری را از الگوی یکسان و جمعی به سمت الگوی انعطاف‌پذیر، چندسطحی، تعاملی و متناسب با ویژگی‌های هر دانش‌آموز سوق دهد.

کلمات کلیدی فارسی :
هوش مصنوعی مولد، آموزش ابتدایی، تفاوت‌های فردی، یادگیری شخصی‌سازی‌شده، طراحی فعالیت یادگیری، یادگیری تطبیقی، فناوری آموزشی، معلم، بازخورد هوشمند