معلم هوشمند، مدرسه هوشمند؛ بررسی نقش شایستگی دیجیتال معلمان در تحول آموزش و پرورش

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 30

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره اول - بهار 1404

نویسندگان :
ملکه کشاورززاده
حسین نادری زاده
زهرا آراش
مریم حسینی
محمدرضا عرب‌ ضيايي

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4186

چکیده فارسی :

تحول دیجیتال در نظام آموزش و پرورش، به‌ویژه با گسترش فناوری‌های هوشمند و هوش مصنوعی، ضرورت بازتعریف نقش و شایستگی‌های حرفه‌ای معلمان را بیش از گذشته آشکار ساخته است. مدرسه هوشمند صرفاً مدرسه‌ای مجهز به تجهیزات دیجیتال نیست، بلکه محیطی یادگیرنده است که در آن فناوری، فرایندهای آموزشی، مدیریتی و تربیتی را در جهت ارتقای کیفیت یادگیری پشتیبانی می‌کند. در این میان، معلم به عنوان مهم‌ترین عنصر انسانی نظام تعلیم و تربیت، نقش تعیین‌کننده‌ای در تبدیل ظرفیت‌های فناوری به فرصت‌های واقعی یادگیری دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شایستگی دیجیتال معلمان در تحقق مدرسه هوشمند و تحول آموزش و پرورش تدوین شده است. در این مقاله، ابعاد مختلف شایستگی دیجیتال شامل دانش و مهارت فناورانه، توانایی تولید و مدیریت محتوای دیجیتال، استفاده هدفمند از فناوری در فرایند یاددهی ـ یادگیری، ارزشیابی دیجیتال، ارتباط و همکاری حرفه‌ای در محیط‌های مجازی، توانایی استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی، تفکر انتقادی، امنیت اطلاعات و رعایت اصول اخلاقی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های حاصل از بررسی مطالعات و دیدگاه‌های علمی نشان می‌دهد که برخورداری مدارس از تجهیزات و زیرساخت‌های دیجیتال، بدون توانمندسازی معلمان، به تنهایی نمی‌تواند منجر به تحول پایدار آموزشی شود. معلم دارای شایستگی دیجیتال می‌تواند فناوری را از یک ابزار جانبی به بخشی هدفمند از فرایند یادگیری تبدیل کرده و با بهره‌گیری از ابزارهای هوشمند، آموزش را متنوع‌تر، تعاملی‌تر، شخصی‌سازی‌شده‌تر و متناسب با نیازهای دانش‌آموزان طراحی کند. همچنین، شایستگی دیجیتال می‌تواند زمینه افزایش بهره‌وری حرفه‌ای معلمان، کاهش بخشی از فعالیت‌های تکراری، توسعه یادگیری حرفه‌ای، تقویت همکاری میان معلمان و بهبود ارتباط مدرسه با خانواده را فراهم سازد. از سوی دیگر، چالش‌هایی همچون شکاف دیجیتال، کمبود زیرساخت، تفاوت سطح مهارت معلمان، نگرانی‌های اخلاقی، امنیت داده‌ها، مقاومت در برابر تغییر و استفاده نادرست از هوش مصنوعی، از موانع مهم تحقق مدرسه هوشمند به شمار می‌روند. بر این اساس، حرکت به سوی مدرسه هوشمند نیازمند برنامه‌ای جامع برای توسعه شایستگی‌های دیجیتال معلمان، آموزش‌های ضمن خدمت کاربردی، حمایت مدیران، تأمین زیرساخت‌های عادلانه و تدوین سیاست‌های روشن برای استفاده مسئولانه از فناوری و هوش مصنوعی است. در نهایت می‌توان گفت که مدرسه هوشمند پیش از آنکه به تجهیزات هوشمند نیاز داشته باشد، به «معلم هوشمند» نیازمند است؛ معلمی که فناوری را می‌شناسد، کاربرد آن را با اهداف تربیتی پیوند می‌دهد و از آن در جهت رشد علمی، مهارتی، خلاقانه و انسانی دانش‌آموزان استفاده می‌کند.

کلمات کلیدی فارسی :
معلم هوشمند، مدرسه هوشمند، شایستگی دیجیتال، تحول دیجیتال، آموزش و پرورش، فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، توانمندسازی معلمان، یادگیری دیجیتال، آموزش هوشمند..