از فناوری اطلاعات تا هوش مصنوعی؛ بررسی میزان آمادگی معلمان برای تحول دیجیتال در مدارس

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 40

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره اول - بهار 1404

نویسندگان :
نسرین بهرام‌ نژاد فوق لیسانس مهندسی فناوری اطلاعات (IT)
ناهید قنواتی لیسانس مهندسی فناوری اطلاعات ( IT )

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4182

چکیده فارسی :

تحول دیجیتال در آموزش و پرورش دیگر صرفاً به معنای تجهیز مدارس به رایانه، اینترنت و سامانه‌های آموزشی نیست، بلکه فرایندی عمیق و چندبعدی است که شیوه تدریس، یادگیری، ارزشیابی، مدیریت آموزشی و حتی نقش حرفه‌ای معلمان را دستخوش تغییر کرده است. در این میان، ظهور هوش مصنوعی و به‌ویژه هوش مصنوعی مولد، مرحله جدیدی از تحول فناوری اطلاعات را در نظام آموزشی رقم زده و فرصت‌های کم‌سابقه‌ای برای شخصی‌سازی یادگیری، تولید محتوای آموزشی، طراحی فعالیت‌های خلاقانه، تحلیل عملکرد دانش‌آموزان و کاهش بخشی از وظایف زمان‌بر معلمان فراهم کرده است. با وجود این، بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت‌های هوش مصنوعی، پیش از هر چیز به آمادگی، سواد دیجیتال، شایستگی فناورانه و نگرش حرفه‌ای معلمان وابسته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان آمادگی معلمان برای گذار از فناوری اطلاعات به هوش مصنوعی و شناسایی الزامات تحول دیجیتال در مدارس انجام شده است. در این مقاله، ضمن تبیین مفهوم تحول دیجیتال و جایگاه فناوری اطلاعات در شکل‌گیری مدرسه هوشمند، ابعاد مختلف آمادگی معلمان شامل دانش و مهارت فناورانه، سواد هوش مصنوعی، خودکارآمدی دیجیتال، نگرش نسبت به فناوری، توانایی تلفیق هوش مصنوعی با روش‌های تدریس، آمادگی اخلاقی و توانایی استفاده مسئولانه از داده‌ها بررسی می‌شود. همچنین فرصت‌ها و چالش‌های کاربرد هوش مصنوعی در محیط مدرسه، از جمله شخصی‌سازی آموزش، تولید محتوای هوشمند، ارزشیابی، کاهش بار کاری معلم، حریم خصوصی، خطاهای اطلاعاتی، وابستگی فناورانه و احتمال کاهش تفکر انتقادی دانش‌آموزان مورد توجه قرار می‌گیرد. یافته‌های تحلیلی مقاله نشان می‌دهد که موفقیت تحول دیجیتال بیش از آنکه به میزان خرید تجهیزات و استقرار سامانه‌های فناوری وابسته باشد، به سرمایه انسانی، توانمندسازی مستمر معلمان، حمایت مدیران، فرهنگ پذیرش نوآوری، زیرساخت مناسب و تدوین چارچوب‌های اخلاقی و حرفه‌ای وابسته است. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود آموزش و پرورش به جای نگاه ابزارمحور، رویکرد «معلم‌محور و شایستگی‌محور» را در برنامه‌های تحول دیجیتال دنبال کرده و با ایجاد دوره‌های کاربردی آموزش هوش مصنوعی، شبکه‌های یادگیری حرفه‌ای، الگوی ارزیابی آمادگی دیجیتال و دستورالعمل‌های روشن برای استفاده مسئولانه از AI، زمینه شکل‌گیری «معلم آماده هوش مصنوعی» و «مدرسه آماده آینده» را فراهم سازد. در نهایت، هوش مصنوعی زمانی می‌تواند به عاملی برای ارتقای کیفیت آموزش تبدیل شود که در کنار تخصص، تجربه و عاطفه انسانی معلم قرار گیرد، نه در برابر آن.

کلمات کلیدی فارسی :
هوش مصنوعی، فناوری اطلاعات، تحول دیجیتال، آموزش و پرورش، معلم هوشمند، سواد هوش مصنوعی، شایستگی دیجیتال، مدرسه هوشمند، توانمندسازی معلمان، هوش مصنوعی مولد