عرفان و فلسفه در اسلام: تقابل یا تکامل؟ مطالعه رابطه میان فلسفه و عرفان در اندیشه اسلامی و تاثیر متقابل آنها

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 22

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و اولین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
صدیقه باغ رو بهبهانی فوق لیسانس ( الهیات )

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4171

چکیده فارسی :

رابطه میان عرفان و فلسفه در اندیشه اسلامی از مهم‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین مباحث تاریخ تفکر اسلامی به شمار می‌رود. فلسفه اسلامی عمدتاً بر عقل، استدلال و برهان تکیه دارد، در حالی که عرفان اسلامی بر شهود، تجربه باطنی، تزکیه نفس و سیر و سلوک تأکید می‌کند. در نگاه نخست، تفاوت در روش و زبان این دو حوزه ممکن است نوعی تقابل میان آنها را نشان دهد؛ اما بررسی تاریخی و محتوایی اندیشه اسلامی نشان می‌دهد که رابطه فلسفه و عرفان را نمی‌توان صرفاً بر اساس تضاد و تعارض توضیح داد. هر دو جریان، با وجود تفاوت در شیوه شناخت، در جست‌وجوی حقیقت، شناخت هستی، خداشناسی و دستیابی انسان به کمال هستند. فلسفه تلاش می‌کند حقیقت را از طریق استدلال عقلی و تحلیل مفاهیم بررسی کند، در حالی که عرفان حقیقت را علاوه بر عقل، از راه تجربه حضوری و تحول درونی دنبال می‌کند. در تاریخ اندیشه اسلامی، متفکرانی وجود داشته‌اند که تلاش کرده‌اند میان عقل و شهود ارتباط برقرار کنند. سهروردی با تأسیس حکمت اشراق، عقل و شهود را در یک نظام معرفتی به یکدیگر نزدیک کرد و ملاصدرا در حکمت متعالیه کوشید میان فلسفه، عرفان و وحی هماهنگی ایجاد کند. همچنین اندیشه ابن‌عربی تأثیر قابل توجهی بر فلسفه اسلامی، به‌ویژه در مباحث مربوط به وجود، انسان و رابطه خداوند با جهان، گذاشت. از سوی دیگر، فیلسوفان مسلمان با تحلیل عقلانی مفاهیم عرفانی، زمینه‌ای برای صورت‌بندی نظری و فلسفی آنها فراهم کردند.

کلمات کلیدی فارسی :
تکامل ، تحلیل ، فلسفی ، ملاصدرا ، استدلال عقلی