آینده حوزه های علمیه در عصر فناوری و هوش مصنوعی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 19

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
معصومه فیض پور لیسانس حقوق ، سطح ۲ حوزه
هدا صفرپورنورودی سطح۳ حوزوی
حسین رضایی سطح ۲ حوزوی
احمدرضا جعفری سطح دو حوزه علمیه

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4151

چکیده فارسی :

حوزه‌های علمیه در عصر فناوری و هوش مصنوعی با تحولات گسترده‌ای در عرصه آموزش، پژوهش، تبلیغ و ارتباط با جامعه روبه‌رو هستند. گسترش فناوری اطلاعات و ظهور هوش مصنوعی شیوه تولید، پردازش و انتقال دانش را دگرگون کرده و فرصت‌های جدیدی را پیش روی مراکز علمی و دینی قرار داده است. حوزه‌های علمیه می‌توانند با بهره‌گیری هدفمند از فناوری‌های نوین، دسترسی طلاب و پژوهشگران به منابع علمی و متون اسلامی را تسهیل کرده و کیفیت و سرعت پژوهش‌های حوزوی را افزایش دهند. هوش مصنوعی در جست‌وجوی منابع، تحلیل متون، دسته‌بندی اطلاعات، آموزش زبان، پاسخ‌گویی اولیه به پرسش‌ها و طراحی نظام‌های آموزشی شخصی‌سازی‌شده ظرفیت قابل توجهی دارد. همچنین فضای مجازی امکان ارتباط گسترده‌تر حوزه با نسل جوان و مخاطبان مختلف را فراهم کرده و زمینه تولید و انتشار محتوای دینی متناسب با نیازهای روز را گسترش داده است.
با وجود این فرصت‌ها، استفاده از هوش مصنوعی با چالش‌هایی همچون تولید اطلاعات نادرست، وابستگی بیش از حد به فناوری، حریم خصوصی، اعتبارسنجی منابع و مسائل اخلاقی همراه است. ازاین‌رو، هوش مصنوعی نباید جایگزین تفکر عمیق، اجتهاد، تشخیص موضوع و قضاوت انسانی شود، بلکه باید به‌عنوان ابزاری در خدمت دانش و اندیشه حوزوی مورد استفاده قرار گیرد. آینده حوزه‌های علمیه نیازمند تربیت طلابی است که علاوه بر تسلط بر علوم سنتی مانند فقه، اصول، تفسیر، فلسفه و کلام، از سواد دیجیتال و شناخت کافی از فناوری‌های نوین نیز برخوردار باشند. ایجاد رشته‌های میان‌رشته‌ای مانند فقه فناوری، اخلاق هوش مصنوعی و مطالعات اسلامی و فناوری می‌تواند به پاسخ‌گویی علمی به مسائل نوپدید کمک کند. در این میان، بررسی موضوعاتی مانند مالکیت فکری، مسئولیت الگوریتمی، حریم داده‌ها، هویت انسانی و اخلاق استفاده از هوش مصنوعی اهمیت ویژه‌ای دارد. در نهایت، آینده مطلوب حوزه‌های علمیه در گرو پیوند هوشمندانه میان میراث علمی و اجتهادی حوزه با فناوری‌های نوین است. پذیرش نقادانه فناوری، حفظ هویت دینی، تقویت اخلاق و بهره‌گیری هدفمند از هوش مصنوعی می‌تواند زمینه‌ساز تحول حوزه از مصرف‌کننده فناوری به تولیدکننده دانش و نظریه در عرصه فناوری و علوم اسلامی باشد.

کلمات کلیدی فارسی :
حوزه‌های علمیه، هوش مصنوعی، فناوری، علوم اسلامی، آموزش دینی، پژوهش حوزوی، فقه فناوری، اخلاق فناوری، تحول دیجیتال، اجتهاد، سواد دیجیتال، آینده‌پژوهی.