نقش مدرسه در تربیت شهروند مسئول در عصر فناوری و تغییرات اجتماعی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 40

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
عهدیه احصائی کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات، معاون فنی و مهارتی هنرستان، آموزش و پرورش استان فارس، ایران.
آمنه داراب‌پور کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دبیر معارف اسلامی، آموزش و پرورش استان فارس، ایران.
نغمه صالح کوشکقاضی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دبیر زبان و ادبیات فارسی، آموزش و پرورش استان فارس، ایران.
اشرف پورهاشمی کارشناسی ریاضی محض، دبیر ریاضی، آموزش و پرورش استان فارس، ایران.

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4083

چکیده فارسی :

زمینه و هدف: تحولات پرشتاب فناورانه و دگرگونی‌های ساختاری در زیست‌جهان اجتماعی معاصر، پارادایم‌های سنتی آموزش‌وپرورش را با چالش‌های بنیادین روبه‌رو ساخته است. در عصر فراگیری فضای مجازی و رسانه‌های نوین، رسالت نهاد مدرسه از انتقال صِرف دانش فراتر رفته و به کانون محوری «تربیت شهروند مسئول، نقاد، اخلاق‌مدار و چندساحتی» تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل نقش ارکان و برنامه‌های مدرسه در پرورش شایستگی‌های شهروندی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی و دیجیتال دانش‌آموزان در بستر تغییرات فناورانه و تحولات فرهنگی–اجتماعی است.
روش‌شناسی: این مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی و از طریق واکاوی اسناد بالادستی تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، نظریه‌های نوین جامعه‌شناسی تربیتی، فلسفه تعلیم‌وتربیت و مدل‌های نظری شهروندی دیجیتال به انجام رسیده است. در این پژوهش، ابعاد مختلف تربیت شهروندی در تلفیق با تجارب زیسته و حوزه‌های تخصصی فناورانه، اخلاقی، هویتی و تفکر منطقی مورد بازشناسی و سنتز مفهومی قرار گرفت.
یافته‌ها: تحلیل داده‌های مفهومی نشان می‌دهد که تربیت شهروند مسئول نیازمند رویکردی تلفیقی و میان‌رشته‌ای در مدرسه است که چهار ساحت بنیادین را پوشش دهد: ۱) سواد فناورانه و شهروندی دیجیتال (مسئولیت‌پذیری در فضای مجازی، صیانت از حریم خصوصی و اخلاق کاربری)؛ ۲) تربیت اخلاقی و معنوی (تعهد وجدانی، ایثار و دگرخواهی)؛ ۳) هویت فرهنگی و سواد زبانی–ارتباطی (گفت‌وگو، بازشناسی میراث ادبی–ملی و درک همدلانه)؛ و ۴) تفکر تحلیلی و حل مسئله (قانون‌مداری، تصمیم‌گیری عقلانی و نظم ذهنی). همچنین، محیط یادگیری دموکراتیک، الگوی رفتاری معلمان و فعالیت‌های پرورشی مکمل، پیش‌شرط‌های اصلی درونی‌سازی مسئولیت مدنی شناخته شدند.
نتیجه‌گیری: مدرسه زمانی می‌تواند به زیست‌بوم کارآمد تربیت شهروندی تبدیل شود که از آموزش‌های تجریدی فاصله گرفته و فرصت‌های مشارکت فعال، تفکر انتقادی، اخلاق‌ورزی در زیست دیجیتال و تعامل اجتماعی معنادار را برای دانش‌آموزان فراهم سازد تا آنان به کنشگرانی متعهد، آگاه و سازگار در برابر تغییرات سریع اجتماعی تبدیل شوند.

کلمات کلیدی فارسی :
مدرسه، تربیت شهروندی، شهروند مسئول، شهروندی دیجیتال، فناوری اطلاعات، تغییرات اجتماعی، تربیت چندساحتی.