سایکونوروایمونولوژی در سرطان بزرگسالان: نقش استرس مزمن، محور مغز–ایمنی و التهاب در مسیر بیماری و مداخلات سایکوانکولوژیک

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 20

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره سوم - پاییز 1404

نویسندگان :
ثریا همتی پور

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3941

چکیده فارسی :

سایکونوروایمونولوژی سرطان به بررسی تعامل دوسویه میان دستگاه عصبی، سیستم ایمنی، محورهای هورمونی و فرایندهای زیستی مرتبط با تومور می‌پردازد. سرطان در بزرگسالان علاوه بر یک بیماری جسمانی، تجربه‌ای پیچیده و چندبعدی است که می‌تواند با اضطراب، افسردگی، ترس از عود، اختلال خواب و فشار روانی پایدار همراه شود. استرس مزمن از طریق فعال‌سازی مداوم محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال و دستگاه عصبی سمپاتیک، تعادل طبیعی ارتباط میان مغز و سیستم ایمنی را مختل می‌کند. افزایش پایدار هورمون‌هایی مانند کورتیزول و کاتکول‌آمین‌ها می‌تواند عملکرد سلول‌های ایمنی، تولید سیتوکین‌ها، پاسخ‌های التهابی و مکانیسم‌های دفاع ضدتوموری را تغییر دهد. از سوی دیگر، سلول‌های توموری و ریزمحیط تومور نیز با ترشح میانجی‌های التهابی و عوامل رشد، شبکه پیچیده‌ای از ارتباط میان بافت توموری، سیستم ایمنی و دستگاه عصبی ایجاد می‌کنند. التهاب مزمن یکی از حلقه‌های مهم این ارتباط محسوب می‌شود و می‌تواند از طریق تغییر عملکرد سلول‌های ایمنی، افزایش استرس اکسیداتیو، تغییر رگ‌زایی و بازآرایی ریزمحیط تومور، در پیشرفت بیماری نقش داشته باشد. شواهد پژوهشی نشان می‌دهند که فعال‌شدن طولانی‌مدت مسیرهای استرس و التهاب ممکن است با تغییر رفتار سلول‌های توموری، مقاومت به برخی درمان‌ها و اختلال در پاسخ ایمنی ضدسرطان ارتباط داشته باشد؛ بااین‌حال، شدت و جهت این ارتباطات به نوع سرطان، مرحله بیماری، ویژگی‌های فردی و نوع درمان وابسته است. در این چارچوب، سایکوانکولوژی با هدف کاهش بار روان‌شناختی سرطان و ارتقای سازگاری بیمار، مداخلاتی مانند روان‌درمانی، درمان شناختی–رفتاری، آموزش مدیریت استرس، مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی، حمایت اجتماعی و بهبود کیفیت خواب را مورد توجه قرار می‌دهد. این مداخلات علاوه بر پیامدهای روانی و کیفیت زندگی، ممکن است بر برخی شاخص‌های فیزیولوژیک مرتبط با استرس، التهاب و عملکرد ایمنی نیز اثرگذار باشند. بااین‌حال، شواهد موجود درباره تأثیر مستقیم مداخلات روان‌شناختی بر بقای کلی و سیر زیستی سرطان هنوز قطعی نیست و این مداخلات نباید جایگزین درمان‌های استاندارد انکولوژیک شوند. در مجموع، سایکونوروایمونولوژی با تبیین ارتباط میان ذهن، مغز، سیستم ایمنی و ریزمحیط تومور، چارچوبی ارزشمند برای توسعه مراقبت جامع و چندرشته‌ای در بیماران مبتلا به سرطان فراهم می‌کند. توجه هم‌زمان به سلامت روان، تنظیم پاسخ استرس، التهاب و عملکرد سیستم ایمنی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و سازگاری بیماران کمک کند. پژوهش‌های آینده باید با استفاده از مطالعات طولی، نمونه‌های بزرگ‌تر و نشانگرهای زیستی معتبر، رابطه میان استرس مزمن، محور مغز–ایمنی، التهاب و پیامدهای بالینی سرطان را با دقت بیشتری بررسی کنند.

کلمات کلیدی فارسی :
سایکونوروایمونولوژی؛ سرطان بزرگسالان؛ استرس مزمن؛ محور مغز–ایمنی؛ محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال؛ التهاب؛ سیستم ایمنی؛ ریزمحیط تومور؛ سایکوانکولوژی؛ مداخلات روان‌شناختی؛ کیفیت زندگی.