نقش معلمان در توسعه سرمایه روان‌شناختی دانش‌آموزان و ارتقای تاب‌آوری تحصیلی در محیط‌های آموزشی نوین

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 18

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
زهرا شکری مغمول کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی
میلاد عبادی هاچه سو کارشناسی آموزش کودکان با نیازهای ویژه
زهرا قهرمانی لیسانس مشاوره
کبری امانی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی
ناجیه سلامتی کارشناسی ادبیات

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3908

چکیده فارسی :

نقش معلمان در توسعه سرمایه روان‌شناختی دانش‌آموزان و ارتقای تاب‌آوری تحصیلی در محیط‌های آموزشی نوین، با هدف بررسی تأثیر شایستگی‌ها، تعاملات حمایتی و راهبردهای آموزشی معلمان بر شکل‌گیری سرمایه روان‌شناختی دانش‌آموزان و تبیین نقش آن در ارتقای تاب‌آوری تحصیلی انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود که از میان آن‌ها تعداد ۳۸۴ نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه سرمایه روان‌شناختی لوتانز و همکاران، مقیاس تاب‌آوری تحصیلی مارتین و مارش و پرسشنامه ادراک حمایت و شایستگی حرفه‌ای معلمان جمع‌آوری شد. روایی محتوایی ابزارها با بهره‌گیری از نظر متخصصان علوم تربیتی بررسی و تأیید شد و پایایی ابزارها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در دامنه ۰/۸۱ تا ۰/۹۲ به دست آمد که نشان‌دهنده اعتبار و قابلیت اعتماد مطلوب مقیاس‌ها بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ و از طریق آزمون‌های همبستگی پیرسون، تحلیل مسیر و مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که شایستگی‌های حرفه‌ای و حمایت‌های آموزشی معلمان تأثیر مثبت و معناداری بر سرمایه روان‌شناختی دانش‌آموزان دارد (β=۰/۵۶، p<۰/۰۰۱). همچنین سرمایه روان‌شناختی اثر مستقیم و معناداری بر تاب‌آوری تحصیلی نشان داد (β=۰/۶۲، p<۰/۰۰۱). نتایج مدل ساختاری بیانگر آن بود که سرمایه روان‌شناختی نقش میانجی معناداری در رابطه بین ویژگی‌های حرفه‌ای معلمان و تاب‌آوری تحصیلی ایفا می‌کند و اثر غیرمستقیم این مسیر برابر با β=۰/۳۵ گزارش شد. شاخص‌های برازش مدل شامل χ²/df=۲/۱۴، RMSEA=۰/۰۵۲، CFI=۰/۹۴ و TLI=۰/۹۳ نشان دادند که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است. همچنین متغیرهای پژوهش توانستند حدود ۴۱ درصد از واریانس تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان را تبیین کنند. یافته‌ها نشان می‌دهد که معلمان در محیط‌های آموزشی نوین، علاوه بر نقش آموزشی، به‌عنوان تسهیل‌گران رشد روان‌شناختی دانش‌آموزان عمل می‌کنند و از طریق ایجاد روابط مثبت، تقویت احساس شایستگی، افزایش امید و پرورش نگرش‌های سازنده می‌توانند ظرفیت مقابله با دشواری‌های تحصیلی را در دانش‌آموزان ارتقا دهند. بر این اساس، توجه به توسعه شایستگی‌های حرفه‌ای، عاطفی و اجتماعی معلمان و طراحی برنامه‌های توانمندسازی مبتنی بر اصول روان‌شناسی مثبت می‌تواند به بهبود کیفیت یادگیری، افزایش سازگاری تحصیلی و ارتقای سلامت روانی دانش‌آموزان منجر شود.

کلمات کلیدی فارسی :
سرمایه روان‌شناختی، تاب‌آوری تحصیلی، شایستگی حرفه‌ای معلمان، حمایت معلم، محیط‌های آموزشی نوین، روان‌شناسی مثبت، رشد روان‌شناختی دانش‌آموزان.