طراحی راهبردهای معلم برای پرورش مهارت‌های زندگی و تفکر نقادانه در کلاس درس

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
زهرا شکری مغمول کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی
عاطفه رنجبر کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی
صبا عباسی کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی
فرانک چمنی کارشناسی آموزش ابتدایی
سکینه خیری کارشناسی رشته حسابداری

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3898

چکیده فارسی :

پژوهش حاضر با هدف طراحی و آزمون الگوی راهبردهای معلم برای پرورش مهارت‌های زندگی و تفکر نقادانه دانش‌آموزان در محیط یادگیری کلاس درس انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری بود که در سال ۱۴۰۴ اجرا شد. جامعه آماری پژوهش شامل معلمان و دانش‌آموزان مدارس ابتدایی بود که از میان آنان نمونه‌ای به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد و داده‌های ۳۸۰ نفر از شرکت‌کنندگان (۲۱۰ دانش‌آموز و ۱۷۰ معلم) مورد تحلیل قرار گرفت. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه راهبردهای تدریس پرورش‌دهنده مهارت‌های زندگی، مقیاس مهارت‌های زندگی و پرسشنامه تفکر نقادانه استفاده شد. روایی محتوایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی و روش تحقیق تأیید شد و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تأییدی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین پایایی ابزارها با ضریب آلفای کرونباخ برای مقیاس راهبردهای معلم ۰/۸۹، مهارت‌های زندگی ۰/۸۶ و تفکر نقادانه ۰/۹۱ به دست آمد که نشان‌دهنده همسانی درونی مطلوب ابزارها بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام شد و برای بررسی روابط میان متغیرها از تحلیل مسیر و مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد راهبردهای آموزشی معلم شامل یادگیری مشارکتی، پرسشگری کاوش‌محور، بحث‌های هدایت‌شده، حل مسئله و بازخورد سازنده، اثر مثبت و معناداری بر توسعه مهارت‌های زندگی دانش‌آموزان دارد (β=۰/۵۴، p<۰/۰۰۱). همچنین مهارت‌های زندگی به‌عنوان متغیر میانجی، رابطه بین راهبردهای معلم و تفکر نقادانه را تقویت کرد و اثر غیرمستقیم این مسیر برابر با β=۰/۲۸ گزارش شد. نتایج مدل ساختاری نشان داد راهبردهای معلم به‌طور مستقیم ۴۲ درصد از واریانس مهارت‌های زندگی و همراه با متغیر میانجی ۵۱ درصد از تغییرات تفکر نقادانه را تبیین می‌کند (R²=۰/۵۱). شاخص‌های برازش مدل نیز مطلوب بود (χ²/df=۲/۱۴، RMSEA=۰/۰۵۴، CFI=۰/۹۵، TLI=۰/۹۴) و اعتبار مدل نظری پژوهش را تأیید کرد. یافته‌ها بیانگر آن است که نقش معلم در کلاس درس صرفاً انتقال‌دهنده محتوا نیست، بلکه طراحی‌کننده موقعیت‌های یادگیری فعال و زمینه‌ساز رشد توانایی‌های شناختی، اجتماعی و فردی دانش‌آموزان است. بر این اساس، توسعه شایستگی‌های حرفه‌ای معلمان در زمینه طراحی راهبردهای خلاق، آموزش مهارت‌های زندگی و تقویت تفکر نقادانه می‌تواند به عنوان یکی از محورهای اساسی برنامه‌های توانمندسازی معلمان و سیاست‌گذاری آموزشی مورد توجه قرار گیرد.

کلمات کلیدی فارسی :
راهبردهای تدریس معلم، مهارت‌های زندگی، تفکر نقادانه، یادگیری فعال، شایستگی حرفه‌ای معلمان، محیط یادگیری، آموزش مهارت‌محور