نقش روش‌های تدریس خلاق معلمان در ایجاد محیط‌های یادگیری پویا و ارتقای عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
ظریفه رنجبر کارشناسی ارشد آموزش و بهسازی منابع انسانی
زهره غلامی هولاسو کارشناسی آموزش ابتدایی
عاطفه رنجبر کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی
زهرا شکری مغمول کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی
هاجر رحمانی نوروز اباد کارشناسی زبان وادبیات فارسی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3897

چکیده فارسی :

روش‌های تدریس خلاق در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از رویکردهای مؤثر در تحول فرایند یاددهی ـ یادگیری مورد توجه پژوهشگران علوم تربیتی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش روش‌های تدریس خلاق معلمان در ایجاد محیط‌های یادگیری پویا و تبیین اثر آن بر ارتقای عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود که با رویکرد کمّی انجام گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان و معلمان دوره‌های مختلف آموزشی در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود که از میان آن‌ها ۳۸۴ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از سه ابزار استاندارد شامل پرسشنامه روش‌های تدریس خلاق معلمان، پرسشنامه محیط یادگیری پویا و مقیاس عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان گردآوری شد. روایی محتوایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی تأیید شد و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تأییدی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد شاخص‌های برازش مدل اندازه‌گیری در سطح مطلوب قرار دارند (χ²/df=2.31، RMSEA=0.052، CFI=0.94 و TLI=0.93). همچنین پایایی ابزارها بر اساس ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه روش‌های تدریس خلاق، محیط یادگیری پویا و عملکرد تحصیلی به‌ترتیب 0.91، 0.88 و 0.86 به دست آمد که نشان‌دهنده همسانی درونی مطلوب ابزارها است. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS، AMOS و روش مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. یافته‌های مدل ساختاری نشان داد روش‌های تدریس خلاق معلمان اثر مستقیم و معناداری بر ایجاد محیط یادگیری پویا دارد (β=0.62، p<0.001) و محیط یادگیری پویا نیز تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان نشان داد (β=0.48، p<0.001). همچنین اثر مستقیم روش‌های تدریس خلاق بر عملکرد تحصیلی معنادار گزارش شد (β=0.29، p<0.01). نتایج تحلیل اثرات غیرمستقیم نشان داد محیط یادگیری پویا نقش میانجی جزئی در رابطه بین روش‌های تدریس خلاق و عملکرد تحصیلی ایفا می‌کند؛ به‌گونه‌ای که اثر غیرمستقیم برابر با 0.30 و اثر کل برابر با 0.59 به دست آمد. مدل نهایی پژوهش توانست ۵۲ درصد از واریانس محیط یادگیری پویا و ۴۶ درصد از تغییرات عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان را تبیین کند. بر اساس یافته‌های پژوهش، بهره‌گیری هدفمند معلمان از راهبردهای تدریس خلاق مانند یادگیری مشارکتی، یادگیری اکتشافی، حل مسئله، فعالیت‌های پروژه‌محور و استفاده از موقعیت‌های یادگیری فعال می‌تواند زمینه شکل‌گیری محیط‌های آموزشی تعاملی، انگیزش‌بخش و پویا را فراهم کرده و در نهایت به بهبود پیامدهای تحصیلی دانش‌آموزان منجر شود. این یافته‌ها ضرورت بازنگری در برنامه‌های توانمندسازی حرفه‌ای معلمان، طراحی دوره‌های آموزش ضمن خدمت مبتنی بر نوآوری‌های آموزشی و حمایت مدیران و سیاست‌گذاران آموزشی از توسعه فرهنگ تدریس خلاق را مورد تأکید قرار می‌دهد.

کلمات کلیدی فارسی :
روش‌های تدریس خلاق، محیط یادگیری پویا، عملکرد تحصیلی، نوآوری آموزشی، شایستگی حرفه‌ای معلمان، یادگیری فعال، راهبردهای یاددهی ـ یادگیری