تأثیر آموزش فعال و مشارکتی بر افزایش انگیزه دانش‌آموزان در درس علوم تجربی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 12

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
راضیه قنبریان معاونت آموزشی-آموزش علوم تجربی و بهداشت

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3583

چکیده فارسی :

انگیزش تحصیلی یکی از بنیادی‌ترین سازه‌های روان‌شناختی در فرایند یادگیری است و نقش آن در کیفیت یادگیری، پایداری تلاش، عمق درگیری ذهنی، خودنظم‌دهی، پشتکار در رویارویی با دشواری‌ها و شکل‌گیری نگرش مثبت نسبت به مدرسه و درس‌های گوناگون به‌ویژه درس علوم تجربی انکارناپذیر است. در سال‌های اخیر، هم‌زمان با تحول در دیدگاه‌های آموزشی و فاصله گرفتن از آموزش‌های یک‌سویه و انتقال‌محور، رویکردهای فعال و مشارکتی به‌عنوان راهبردهایی توانمند برای ارتقای کیفیت یادگیری و پرورش انگیزش درونی دانش‌آموزان مورد توجه گسترده قرار گرفته‌اند. درس علوم تجربی به سبب ماهیت اکتشافی، مسئله‌محور، آزمایش‌پذیر و مبتنی بر مشاهده و تجربه، بستری مناسب برای به‌کارگیری آموزش فعال و مشارکتی به شمار می‌رود. با این حال، در بسیاری از کلاس‌ها هنوز شیوه‌های سنتی و حافظه‌محور غلبه دارد و همین امر سبب کاهش علاقه، افت مشارکت و ضعف انگیزش دانش‌آموزان می‌شود. مقاله حاضر با هدف تبیین تأثیر آموزش فعال و مشارکتی بر افزایش انگیزه دانش‌آموزان در درس علوم تجربی، با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه بررسی منابع نظری، پژوهش‌های پیشین و تحلیل سازوکارهای اثرگذاری این رویکردها تدوین شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش فعال و مشارکتی از طریق افزایش احساس شایستگی، تقویت خودکارآمدی، ایجاد حس تعلق به گروه، فراهم کردن فرصت ابراز نظر، افزایش تعامل دانش‌آموز با محتوا، پیوند دادن آموخته‌ها با زندگی واقعی، ارتقای استقلال یادگیرنده و کاهش اضطراب ناشی از ارزشیابی، می‌تواند انگیزش درونی و بیرونی مطلوب را در دانش‌آموزان تقویت کند. همچنین روشن شد که به‌کارگیری روش‌هایی چون بحث گروهی، یادگیری همیارانه، حل مسئله، کاوشگری، آزمایش عملی، پروژه‌های کوچک علمی و پرسش‌گری هدایت‌شده، موجب افزایش اشتیاق به یادگیری علوم، بهبود نگرش نسبت به این درس و ارتقای عملکرد تحصیلی می‌شود. در عین حال، اثربخشی این رویکردها وابسته به مهارت معلم، مدیریت زمان، تناسب فعالیت‌ها با سطح توانایی دانش‌آموزان، امکانات آموزشی و نوع ارزشیابی است. نتیجه کلی مقاله آن است که آموزش فعال و مشارکتی نه‌تنها یک انتخاب روش‌شناختی، بلکه ضرورتی تربیتی برای زنده کردن روح کنجکاوی علمی و تقویت انگیزش پایدار در درس علوم تجربی است و می‌تواند زمینه‌ساز تربیت دانش‌آموزانی جست‌وجوگر، مسئول، خلاق و علاقه‌مند به یادگیری مادام‌العمر باشد.

کلمات کلیدی فارسی :
ساخت ، معلمان ، امنیت ، اطلاعات ، مشکلات.