تحلیل روانکاوانه شخصیت خسرو و هملت بر اساس نظریه های فروم و فروید

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی مطالعات علوم جامعه شناختی فرهنگی اجتماعی - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
سعادت نعمتی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3575

چکیده فارسی :

تحلیل شخصیت‌های ادبی با تکیه بر نظریه‌های روانکاوانه، دریچه‌ای نو به سوی فهم ژرف‌تر متون کلاسیک و مدرن می‌گشاید. در این مقاله، شخصیت خسرو در منظومه‌ی «خسرو و شیرین» نظامی و هملت در تراژدی «هملت» اثر ویلیام شکسپیر، از منظر دو نظریه‌پرداز برجسته روانکاوی، اریش فروم و زیگموند فروید، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. رویکرد فرویدی با تمرکز بر مفاهیمی چون نهاد، من و فرامن، میل سرکوب‌شده و عقده‌ی ادیپ، ابعاد ناخودآگاه کنش‌های این دو شخصیت را تحلیل می‌کند. در مقابل، رویکرد فروم که بر نیازهای بنیادین انسان، آزادی، اضطراب و گریز از آزادی تأکید دارد، زمینه‌های اجتماعی‌روانی رفتارهای آنان را برجسته می‌سازد. خسرو، شاهزاده‌ای عاشق و دوگانه‌رفتار، از منظر فروید، در کشاکش میان امیال غریزی و هنجارهای فرهنگی گرفتار آمده است؛ در حالی که فروم، او را شخصیتی گریزنده از مسئولیت واقعی عشق و تعهد معرفی می‌کند. از سوی دیگر، هملت نیز با تعلیق، تردید و درون‌گرایی شدیدش، نمونه‌ای بارز از روان‌نژندی در ادبیات نمایشی غرب است. تحلیل فرویدی او، بیش از همه بر تعارضات درونی‌اش با پدر، مادر و قدرت سرکوب‌شده تمرکز دارد؛ جایی که عقده‌ی ادیپ و واپس‌زدگی نقش محوری می‌یابند. نظریه‌ی فروم، هملت را انسانی آگاه از بی‌معنایی وضعیت موجود و درگیر با بحران آزادی و انتخاب می‌بیند؛ کسی که در برابر نظامی فاسد، واکنشی نه صرفاً فردی بلکه ایدئولوژیک از خود نشان می‌دهد. نتیجه‌ی این تحلیل تطبیقی، نشان می‌دهد که هر دو شخصیت، علی‌رغم تفاوت‌های فرهنگی و ساختاری متونشان، درون‌مایه‌هایی مشترک از اضطراب، گریز از مسئولیت، و تعارض‌های درونی و اجتماعی دارند. این مقاله بر آن است تا از رهگذر چنین رویکردی، گفت‌وگویی میان ادبیات فارسی و غرب، و نیز میان روانکاوی کلاسیک و نوانسان‌گرایانه برقرار سازد.

کلمات کلیدی فارسی :
روانکاوی، شخصیت، خسرو و هملت، نظریه فروم و فروید