روزه در اسلام و کتاب مقدس

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
نفیسه رضوانی گلوگاهی دانشجوی دکتری مطالعات تطبیقی قرآن و کتاب مقدس

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3563

چکیده فارسی :

روزه یکی از کهن‌ترین و گسترده‌ترین مناسک دینی در تاریخ بشر است که در سنت‌های گوناگون، از جمله اسلام و کتاب مقدس، جایگاهی برجسته دارد. این عمل در ظاهر، امساک از خوردن و آشامیدن و برخی لذت‌های جسمانی در زمانی معین است، اما در لایه‌های عمیق‌تر، حامل معانی اخلاقی، تربیتی، معنوی و اجتماعی است. روزه در هر دو سنت، صرفاً یک ریاضت بدنی یا تمرین ارادی نیست، بلکه راهی برای پالایش درون، تقویت اراده، تعمیق ارتباط با خداوند، و بازسازی نسبت انسان با خود و دیگران به شمار می‌آید. در اسلام، روزه به‌ویژه در ماه رمضان به عنوان یکی از ارکان اصلی دین، با اهدافی چون تقوا، شکرگزاری، همدلی با نیازمندان، و تهذیب نفس تشریع شده است. در کتاب مقدس نیز روزه در اشکال مختلف، به‌عنوان نشانه‌ای از توبه، فروتنی، طلب هدایت، آماده‌سازی روحی برای مواجهه با بحران‌ها، و جست‌وجوی اراده الهی دیده می‌شود.
مقایسه روزه در اسلام و کتاب مقدس نشان می‌دهد که علی‌رغم تفاوت‌های تاریخی، فقهی و آیینی، هر دو سنت بر جنبه‌های درونی و اخلاقی روزه تأکید دارند. در اسلام، روزه از عبادات زمان‌مند و قانون‌مند است که حدود، شرایط و فلسفه مشخص دارد. در کتاب مقدس نیز هرچند روزه شکل یکسان و نظام‌مند ندارد، اما در روایت‌های عهد عتیق و عهد جدید، به‌صورت فردی و جمعی و در موقعیت‌های خاص ظهور می‌یابد. پیامبران، پادشاهان، قوم بنی‌اسرائیل، و نیز شخصیت‌های برجسته عهد جدید، روزه را ابزاری برای توبه، دعا، تضرع و آمادگی معنوی دانسته‌اند. از این‌رو، روزه در هر دو متن مقدس، نه نشانه صرفِ محرومیت، بلکه نشانه تعالی، خودمهارگری و بازگشت به حقیقتی فراتر از نیازهای فوری جسم است.
این پژوهش با رویکردی توصیفی و تطبیقی، به بررسی مفهوم، جایگاه، اهداف و کارکردهای روزه در اسلام و کتاب مقدس می‌پردازد. در این بررسی، ابتدا مبانی قرآنی و روایی روزه در اسلام و سپس نمونه‌ها و آموزه‌های مربوط به روزه در کتاب مقدس مطالعه می‌شود. همچنین نسبت روزه با توبه، دعا، عدالت اجتماعی، تربیت اخلاقی و تجربه معنوی تحلیل می‌گردد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که روزه در هر دو سنت، افزون بر بُعد عبادی، دارای کارکردی تربیتی و اجتماعی است و می‌تواند انسان را از سطح خواسته‌های آنی به مرتبه‌ای از آگاهی اخلاقی و معنوی ارتقا دهد. در نهایت، روزه به‌مثابه زبانی مشترک در سنت‌های دینی، می‌تواند زمینه‌ای برای گفت‌وگوی بین‌ادیانی درباره معنویت، مسئولیت اخلاقی و کرامت انسان فراهم آورد.

کلمات کلیدی فارسی :
روزه، اسلام، کتاب مقدس، توبه، تقوا، معنویت، عبادت، تطبیق ادیان