تبیین مؤلفه‌های برنامه درسی بومی در مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی: ارائه یک الگوی مفهومی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
شیوا جلایری لائین استادیار گروه علوم تربیتی،موسسه آموزش عالی آرمان رضوی، مشهد، ایران.
حسین جعفری ثانی دانشیارگروه مطالعات برنامه درسی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
براتعلی منفردی راز استادیار علوم تربیتی، موسسه آموزش عالی آرمان رضوی، مشهد، ایران

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3501

چکیده فارسی :

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین مؤلفه‌های برنامه درسی بومی در مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی: ارائه یک الگوی مفهومی انجام شد.
روش‌شناسی: رویکرد پژوهش از نوع کیفی و از طریق روش‌های چندگانه شامل «پدیدارشناسی توصیفی» و «اسنادپژوهی» بود. در بخش نخست، با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، تجارب زیسته ۱۵ نفر از معلمان مناطق شمال خراسان رضوی در خصوص ویژگی‌های عناصر برنامه درسی مطالعات اجتماعی واکاوی شد. در بخش دوم، با بررسی نظام‌مند اسناد داخلی و خارجی، مبانی نظری طراحی برنامه درسی بومی استخراج گردید. یافته‌های حاصل از مصاحبه‌ها و اسناد، در قالب یک الگوی مفهومی تلفیق شد و سپس از طریق تحلیل طرحواره‌ها، ساده‌سازی گردید. در نهایت، برای ارزیابی روایی الگو، نظرات ۱۰ نفر از متخصصان حوزه برنامه‌ریزی درسی مورد استفاده قرار گرفت که توافق بر اساس گویه‌ها حاصل شد.
یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که الگوی طراحی‌شده دارای ویژگی‌های زیر است: ۱) نوع الگو: مفهومی-نظری؛ ۲) منطق طراحی: مبتنی بر تنوع فرهنگی، ضرورت صیانت از میراث فرهنگی، توسعه دانش بومی و تقویت پیوند میان فرهنگ‌های محلی و ملی؛ ۳) رویکرد: اجتماع‌محور؛ ۴) اصول: شامل توسعه ویژگی‌های فرهنگی، توجه به ساختارهای اجتماعی و فرهنگی مناطق، تحکیم هویت ملی در پیوند با ویژگی‌های بومی و پرورش دانش‌آموزان پاسخگو به نیازهای محیطی؛ ۵) عناصر برنامه درسی: بومی‌سازی عناصر نه‌گانه کلاین (هدف، محتوا، روش، محیط، تجارب یاددهی-یادگیری، فضا، زمان، گروه‌بندی و ارزشیابی)؛ ۶) جهت‌گیری نظری: مبتنی بر «نظریه درخت» (چنگ، ۲۰۰۴).
نتیجه‌گیری: طراحی برنامه درسی بومی مستلزم توجه به تعامل میان ویژگی‌های فرهنگی محلی و هویت ملی است. الگوی طراحی‌شده نشان می‌دهد که برای ارتقای کیفیت یادگیری در مناطق با ویژگی‌های جغرافیایی و فرهنگی خاص، باید از رویکردهای یکپارچه به سمت مدل‌های اجتماع‌محور و مبتنی بر ویژگی‌های اکولوژیک منطقه حرکت کرد.

کلمات کلیدی فارسی :
بومی سازی برنامه درسی. مطالعات اجتماعی،مناطق بومی