بررسی پتانسیل ضدسرطانی گیاهان دارویی و مکانیسم‌های مولکولی آن‌ها

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 48

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
فاطمه فدایی نوبندگانی دکتری شیمی_فیزیک
ابوذر رویین تن دکتری شیمی آلی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3441

چکیده فارسی :

سرطان یکی از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر در جهان به شمار می‌رود و با وجود پیشرفت‌های گسترده در روش‌های درمانی مانند شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، ایمنی‌درمانی و درمان‌های هدفمند، همچنان چالش‌هایی نظیر مقاومت دارویی، عوارض جانبی شدید، عود بیماری و محدودیت در اثربخشی درمان‌ها پابرجاست. در این میان، گیاهان دارویی به دلیل دارا بودن طیف گسترده‌ای از ترکیبات زیست‌فعال، به عنوان یکی از منابع مهم برای کشف و توسعه عوامل ضدسرطان مورد توجه قرار گرفته‌اند. بسیاری از ترکیبات گیاهی از جمله فلاونوئیدها، آلکالوئیدها، ترپنوئیدها، پلی‌فنول‌ها و تانن‌ها توانایی مهار رشد سلول‌های سرطانی را از طریق مکانیسم‌های مولکولی متنوع نشان داده‌اند.
هدف از این مقاله، بررسی جامع پتانسیل ضدسرطانی گیاهان دارویی و تبیین مهم‌ترین مکانیسم‌های مولکولی دخیل در اثرات آن‌هاست. این مطالعه با رویکرد مروری ـ تحلیلی و بر پایه بررسی منابع علمی معتبر داخلی و خارجی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ترکیبات فعال گیاهی می‌توانند از طریق القای آپوپتوز، توقف چرخه سلولی، مهار تکثیر سلولی، کاهش التهاب مزمن، مهار رگ‌زایی، مهار متاستاز و تعدیل مسیرهای پیام‌رسانی مهمی نظیر PI3K/Akt/mTOR، NF-kappa B، MAPK و p53 نقش مؤثری در کنترل و سرکوب تومورها ایفا کنند. همچنین برخی ترکیبات گیاهی قادرند حساسیت سلول‌های سرطانی را به داروهای شیمی‌درمانی افزایش دهند و در کاهش مقاومت دارویی نقش داشته باشند.
با وجود نتایج امیدوارکننده مطالعات آزمایشگاهی و پیش‌بالینی، استفاده بالینی گسترده از این ترکیبات همچنان با محدودیت‌هایی مانند زیست‌فراهمی پایین، ناپایداری شیمیایی، تفاوت در دوز مؤثر و کمبود کارآزمایی‌های بالینی وسیع روبه‌رو است. در مجموع، گیاهان دارویی را می‌توان منبعی ارزشمند برای توسعه درمان‌های مکمل یا نوین ضدسرطان دانست، مشروط بر آنکه مطالعات مولکولی، داروشناختی و بالینی دقیق‌تری در این زمینه انجام گیرد.

کلمات کلیدی فارسی :
گیاهان دارویی، سرطان، ترکیبات زیست‌فعال، مکانیسم‌های مولکولی، آپوپتوز، متاستاز، رگ‌زایی، فیتوکمیکال‌ها