امکان سنجی مطالبه پیش از موعد اجرای قرارداد در حقوق ایران، فرانسه و انگلیس

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 17

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش تخصصی حقوق و ایده پردازی مطالعات حقوقی در سطح ملی و بین المللی

نویسندگان :
فهیمه گرجی نژاد دارابی دانشجوی دکترای حقوق خصوصی.. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری Fahimegorji123@gmail.com

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3398

چکیده فارسی :

مطالبه پیش از موعد اجرای قرارداد، یکی از مسائل چالش برانگیز در حقوق قراردادها است که با وجود کاربرد فراوان در عمل، در نظام های حقوقی مختلف رویکردهای گوناگونی نسبت به آن اتخاذ شده است. در حقوق ایران، قانون مدنی تصریح روشنی نسبت به امکان یا عدم امکان تعجیل در اجرای تعهدات مؤجل ندارد و این سکوت قانونی، موجب بروز اختلاف نظر در میان حقوقدانان و رویه های قضایی متفاوت گردیده است. در این میان، فقه اسلامی با تکیه بر مبانی همچون قاعده «المؤمنون عند شروطهم» و قاعده «نفی ضرر»، چارچوبی نسبتاً روشن تر ارائه می دهد که بر اساس آن، اصل بر عدم جواز الزام متعهدٌله به پذیرش اجرای پیش از موعد است، مگر آنکه اجل به نفع متعهد تعیین شده باشد. در مقابل، حقوق فرانسه تحت تأثیر اصل آزادی قراردادی و با پذیرش نهاد «اجل تأخیری»، به طور کلی به متعهد اجازه می دهد تا دین خود را پیش از موعد ایفا نماید، مگر آنکه اجرای زودهنگام با توافق طرفین یا ماهیت تعهد منتفی شده باشد. این رویکرد فرانسوی که در مواد ۱۳۴۴-۵ و ۱۳۴۴-۶ قانون مدنی جدید این کشور تبلور یافته، بر حمایت از متعهد و تسهیل رفع تعهدات استوار است. حقوق انگلستان نیز با رویکردی عمل گرایانه و مبتنی بر قواعد کامن لا، میان تعهدات ساده و تعهدات مشروط تمایز قائل می شود و به طور کلی، تعجیل در اجرا را به عنوان یک حق برای متعهد به رسمیت می شناسد، هرچند که در موارد خاص همچون بیمه و برخی قراردادهای تجاری، استثنائاتی بر این قاعده وارد شده است. این مقاله با روش تطبیقی و تحلیلی، ضمن بررسی مبانی فقهی و حقوقی هر یک از این سه نظام حقوقی، به امکان سنجی مطالبه پیش از موعد اجرای قرارداد پرداخته و راهکارهای موجود برای حل تعارض میان حق متعهد بر تعجیل و حق متعهدٌله بر حفظ موعد مقرر را مورد ارزیابی قرار می دهد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که نظام حقوقی ایران با بهره گیری از ظرفیت های فقهی موجود و الهام از رویکردهای متعادل در حقوق فرانسه و انگلستان، می تواند با وضع قواعد روشن در خصوص نحوه تعیین ذینفع اجل، آثار حقوقی اجرای پیش از موعد و ضمانت اجراهای ناشی از آن، گام مؤثری در جهت رفع ابهامات موجود و توسعه امنیت قراردادی بردارد.

کلمات کلیدی فارسی :
اجل، تعجیل، اجرای پیش از موعد، مطالبه، قرارداد