تجربه زیسته شهروندان از مشارکت سیاسی در عصر رسانه‌های دیجیتال: یک مطالعه پدیدارشناختی

دسته بندی موضوعی : علوم تربیتی و روانشناسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 15

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش تحلیل و بررسی جایگاه ، کارکرد و شیوه های آموزش در جامعه مدرن ، چالش ها و راهکارهای فعلی درسطح ملی و بین المللی

نویسندگان :
بهروز لطفی نیا دانشجو دکترا جامعه شناسی سیاسی، بازنشسته دانشگاه چمران اهواز، اهواز، خوزستان. Lotfinia1346@Gmail.com

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3132

چکیده فارسی :

زمینه و هدف: با گسترش رسانه‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی، مشارکت سیاسی شهروندان دستخوش دگرگونی عمیقی شده است. با این حال، بیشتر پژوهش‌های موجود بر کمیت و تأثیرات بیرونی این مشارکت متمرکز بوده‌اند و آنچه مغفول مانده، «تجربه زیسته» خود شهروندان از کنشگری سیاسی در فضای مجازی است. این پژوهش با هدف توصیف و تفسیر عمیق تجربه زیسته شهروندان از مشارکت سیاسی در عصر رسانه‌های دیجیتال و شناسایی مؤلفه‌های شناختی، عاطفی و رفتاری این تجربه انجام شده است. روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناختی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل شهروندان فعال در فضای مجازی بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق جمع‌آوری و با استفاده از روش تحلیل پدیدارشناختی تفسیری مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که تجربه زیسته مشارکت سیاسی دیجیتال دارای شش مؤلفه اصلی است: (۱) دوگانگی شناختی (افزایش اطلاعات همراه با سردرگمی در تشخیص اخبار معتبر)، (۲) نوسانات عاطفی (نوسان میان امید و ناامیدی، خستگی سیاسی)، (۳) رفتارهای کلیکی و سطحی (غالب بودن لایک و اشتراک بر کنش‌های عمیق)، (۴) نقش دوگانه پلتفرم‌ها (هم توانمندسازی و هم نظارت و کنترل)، (۵) چالش‌های ساختاری (اطلاعات غلط، قطبی‌سازی، نابرابری دیجیتال، و تهدید حریم خصوصی)، و (۶) احساس بی‌اثربخشی (شکاف میان کنش برخط و پیامد آفلاین). شهروندان مشارکت دیجیتال را به عنوان تجربه‌ای «چاقوی دو لبه» توصیف کردند که همزمان احساس قدرت و درماندگی، تعلق و انزوا، امید و سرخوردگی را در آنان برمی‌انگیزد. نتیجه‌گیری: تجربه زیسته مشارکت سیاسی در عصر رسانه‌های دیجیتال، پدیده‌ای عمیقاً دوگانه، سیال و وابسته به زمینه‌های اجتماعی است. گذار از مشارکت سطحی و کلیکی به مشارکت معنادار و فراگیر، نیازمند افزایش سواد رسانه‌ای انتقادی شهروندان، طراحی اخلاق‌محور پلتفرم‌ها با تأکید بر کیفیت گفتگو به جای بیشینه‌سازی تعامل، کاهش نابرابری‌های دیجیتال، و ایجاد چارچوب‌های حقوقی شفاف برای الگوریتم‌ها و حریم خصوصی است. بدون توجه به این چالش‌ها، مشارکت سیاسی دیجیتال نه تنها نمی‌تواند دموکراسی را تعمیق بخشد، بلکه ممکن به قطبی‌سازی، بی‌اعتمادی و کناره‌گیری شهروندان از عرصه عمومی بیانجامد.

کلمات کلیدی فارسی :
تجربه زیسته، مشارکت سیاسی، رسانه‌های دیجیتال، پدیدارشناسی، شهروندی دیجیتال، سواد رسانه‌ای.