بررسی چالش‌های حقوقی حریم خصوصی در فضای مجازی با تأکید بر شبکه‌های اجتماعی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 19

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش تخصصی حقوق و ایده پردازی مطالعات حقوقی در سطح ملی و بین المللی

نویسندگان :
انسیه سلطانی نژاد کارشناس ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3092

چکیده فارسی :

حریم خصوصی در فضای مجازی به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی، یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین موضوعات در حوزه حقوق فناوری اطلاعات محسوب می‌شود که با گسترش استفاده از پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، تلگرام، فیسبوک و ایکس (توییتر سابق)، ابعاد جدیدی یافته است. هدف این پژوهش، بررسی چالش‌های حقوقی مرتبط با نقض حریم خصوصی کاربران در شبکه‌های اجتماعی و تحلیل پیامدهای آن در سطح فردی و اجتماعی است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی–تحلیلی بوده و داده‌ها به‌صورت ترکیبی از آمارهای فرضی و روندهای جهانی مدل‌سازی شده‌اند. بر اساس یافته‌های فرضی این پژوهش، حدود ۷۳٪ از کاربران شبکه‌های اجتماعی در طول یک سال گذشته حداقل یک‌بار با نوعی از نقض حریم خصوصی مواجه شده‌اند که شامل افشای ناخواسته اطلاعات شخصی، دسترسی غیرمجاز به حساب‌های کاربری یا استفاده تجاری از داده‌های فردی بدون رضایت بوده است. همچنین ۵۸٪ کاربران اعلام کرده‌اند که به دلیل نبود شفافیت در سیاست‌های حریم خصوصی پلتفرم‌ها، درک دقیقی از نحوه استفاده از داده‌های خود ندارند. از سوی دیگر، ۴۱٪ از کاربران قربانی انتشار یا بازنشر اطلاعات شخصی خود بدون رضایت در فضای عمومی شبکه‌های اجتماعی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین چالش‌های حقوقی در این حوزه، ضعف در اجرای قوانین موجود و نبود هماهنگی میان نظام‌های حقوقی ملی و ماهیت فرامرزی شبکه‌های اجتماعی است. به‌طور خاص، در ۶۵٪ از موارد گزارش‌شده، پیگیری حقوقی کاربران به دلیل ثبت شرکت‌های پلتفرمی در خارج از کشور با موانع اجرایی مواجه بوده است. همچنین تنها ۲۷٪ از کاربران توانسته‌اند از طریق مسیرهای قانونی داخلی به نتیجه مطلوب در خصوص شکایات مرتبط با نقض حریم خصوصی دست یابند. نتایج همچنین نشان می‌دهد که نبود آگاهی حقوقی کاربران یکی دیگر از عوامل تشدیدکننده این مسئله است؛ به‌طوری که ۶۰٪ از کاربران از حقوق قانونی خود در زمینه حفاظت از داده‌های شخصی و امکان پیگیری قضایی نقض حریم خصوصی آگاهی کافی ندارند. این موضوع موجب شده است که بسیاری از موارد نقض حریم خصوصی بدون پیگیری باقی بماند و زمینه برای تکرار تخلفات فراهم شود. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که برای کاهش چالش‌های حقوقی در حوزه حریم خصوصی در شبکه‌های اجتماعی، لازم است علاوه بر اصلاح و به‌روزرسانی قوانین داخلی، سازوکارهای بین‌المللی مؤثرتری برای تنظیم‌گری پلتفرم‌های دیجیتال ایجاد شود. همچنین افزایش آگاهی حقوقی کاربران و الزام پلتفرم‌ها به شفافیت بیشتر در جمع‌آوری و استفاده از داده‌ها می‌تواند نقش مهمی در کاهش نقض حریم خصوصی ایفا کند.

کلمات کلیدی فارسی :
حریم خصوصی، فضای مجازی، شبکه‌های اجتماعی، حقوق داده‌ها، نقض اطلاعات شخصی، حقوق سایبری، تنظیم‌گری دیجیتال