واکاوی کیفی تأثیر توأمان فقر و ضعف اینترنت بر کیفیت آموزش مجازی در مدارس روستایی استان سیستان‌ و بلوچستان»

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 11

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
سومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و دومین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
ابوبکر اسماعیل زهی دانش آموخته کارشناسی ارشد جامعه شناسی، دانشگاه تهران

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2969

چکیده فارسی :

آموزش مجازی در شرایط پاندمی کووید-۱۹، به‌عنوان راهکاری ضروری برای تداوم فرایندهای آموزشی مطرح شد. با این حال، در مناطق روستایی استان سیستان‌ و بلوچستان، شکاف دیجیتال و فقر اقتصادی، کیفیت و اثربخشی این شیوه نوین آموزشی را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. این پژوهش با هدف واکاوی کیفی تأثیر توأمان فقر و ضعف اینترنت بر کیفیت آموزش مجازی در مدارس روستایی این استان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون صورت گرفته است. جامعه پژوهش را ۵۰ نفر از معلمان دوره متوسطه دوم در مدارس روستایی استان سیستان‌ و بلوچستان تشکیل می‌دهند که با روش نمونه‌گیری هدفمند (حداکثر تنوع) انتخاب شده‌اند. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بوده است. داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها پس از پیاده‌سازی، با استفاده از تحلیل مضمون تحلیل شدند. معیارهای اعتبارپذیری، اطمینان، انتقال‌پذیری و تأییدپذیری در تحلیل داده‌ها لحاظ گردید. نتایج پژوهش نشان داد که فقر خانوار و ضعف زیرساخت اینترنت، به‌طور هم‌افزا، کیفیت آموزش مجازی را در مدارس روستایی استان به‌شدت تحت تأثیر قرار داده‌اند. مضامین اصلی استخراج‌شده عبارتند از: ۱) دسترسی ناپایدار و بی‌کیفیت به اینترنت به‌عنوان مانع اصلی؛ ۲) ناتوانی اقتصادی خانواده‌ها در تأمین ابزار و هزینه اینترنت؛ ۳) افت محسوس کیفیت یادگیری و کاهش تعامل آموزشی؛ ۴) افزایش احتمال بازماندگی از تحصیل و ترک تحصیل پنهان؛ ۵) تضعیف رابطه معلم–دانش‌آموز؛ و ۶) بار جبرانی مضاعف بر دوش معلمان. یافته‌ها حاکی از آن است که آموزش مجازی در این بستر، بیشتر به «ارسال تکلیف» بدل شده و منجر به بازتولید نابرابری آموزشی گردیده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که آموزش مجازی، بدون رفع موانع زیرساختی (اینترنت پایدار) و اقتصادی (حمایت از خانواده‌های کم‌برخوردار)، در مناطق روستایی سیستان‌ و بلوچستان نه تنها ابزاری برای عدالت آموزشی نیست، بلکه به عامل تشدیدکننده نابرابری بدل شده است. بنابراین، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران آموزشی با اولویت‌بخشی به توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، ارائه بسته‌های حمایتی برای تأمین ابزار و هزینه اینترنت دانش‌آموزان محروم، و طراحی الگوهای آموزشی ترکیبی و بومی‌سازی‌شده، گام‌های مؤثری در جهت بهبود کیفیت و عدالت در آموزش مجازی بردارند. همچنین، تقویت نقش حمایتی و پایش مدرسه‌محور برای شناسایی و پیشگیری از بازماندگی تحصیلی ضروری است.

کلمات کلیدی فارسی :
آموزش مجازی، فقر، شکاف دیجیتال، اینترنت، کیفیت یادگیری، مدارس روستایی، سیستان‌ و بلوچستان