تأثیر برنامه‌های تلویزیونی بر شکل‌گیری ارزش‌ها و رفتارهای تربیتی کودکان و نوجوانان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 15

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و اولین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
بهنوش هاشم پور کارشناسی ارشد ارتباطات علوم اجتماعی
الناز نصیری دیزجی کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2925

چکیده فارسی :

رسانه‌های جمعی، به‌ویژه تلویزیون، در جهان معاصر به یکی از مهم‌ترین عوامل اجتماعی‌شدن، انتقال الگوهای رفتاری و بازتولید ارزش‌های فرهنگی در میان کودکان و نوجوانان تبدیل شده‌اند. این گروه سنی، به دلیل قرار داشتن در مراحل حساس رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی، بیش از دیگران در معرض تأثیرپذیری از پیام‌های رسانه‌ای قرار دارند. مقاله حاضر با هدف بررسی نقش برنامه‌های تلویزیونی در شکل‌گیری ارزش‌ها و رفتارهای تربیتی کودکان و نوجوانان، به تحلیل ابعاد مختلف این تأثیرگذاری در سطوح اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و رفتاری می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که برنامه‌های تلویزیونی چگونه می‌توانند در فرایند درونی‌سازی ارزش‌ها، الگوپذیری رفتاری و جهت‌دهی به نگرش‌های تربیتی نسل نو اثرگذار باشند.
این مطالعه با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، مقالات علمی معتبر و چارچوب‌های نظری حوزه ارتباطات و علوم تربیتی، به تبیین سازوکارهای اثرگذاری تلویزیون بر ذهن و رفتار مخاطبان کم‌سن می‌پردازد. در این راستا، از نظریه‌هایی چون یادگیری اجتماعی بندورا، نظریه کاشت گربنر و رویکرد جامعه‌پذیری رسانه‌ای برای تحلیل رابطه میان محتوای تلویزیونی و شکل‌گیری نگرش‌ها و کنش‌های تربیتی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که برنامه‌های تلویزیونی، بسته به نوع محتوا، شیوه بازنمایی ارزش‌ها، میزان تکرار پیام‌ها و شرایط خانوادگی و فرهنگی مخاطب، می‌توانند هم نقشی سازنده و هم نقشی آسیب‌زا ایفا کنند. در بعد مثبت، برنامه‌های هدفمند آموزشی و تربیتی می‌توانند به تقویت ارزش‌هایی چون مسئولیت‌پذیری، احترام، همدلی، نظم‌پذیری و مشارکت اجتماعی کمک کنند؛ در حالی‌که در بعد منفی، نمایش خشونت، مصرف‌گرایی، فردگرایی افراطی، کلیشه‌های جنسیتی و الگوهای رفتاری ناهنجار می‌تواند به تضعیف بنیان‌های تربیتی و اختلال در فرایند رشد اخلاقی و اجتماعی کودکان و نوجوانان بینجامد.
نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که تلویزیون نه صرفاً یک ابزار سرگرمی، بلکه نهادی فرهنگی و تربیتی با ظرفیت اثرگذاری عمیق بر ساخت شخصیت نسل آینده است. از این‌رو، ارتقای سواد رسانه‌ای خانواده‌ها، نظارت آگاهانه بر محتوای مصرفی، و تولید برنامه‌های متناسب با نیازهای رشدی و تربیتی کودکان و نوجوانان، ضرورتی انکارناپذیر در سیاست‌گذاری فرهنگی و آموزشی به شمار می‌رود.

کلمات کلیدی فارسی :
تلویزیون، کودکان و نوجوانان، ارزش‌ها، رفتارهای تربیتی، جامعه‌پذیری، سواد رسانه‌ای.